مطالعۀ تطبیقی تدابیر شکلی حمایت از شهود در برابر تهدید (مطالعۀ موردی مادۀ 214 قانون آیین دادرسی کیفری و آییننامۀ اجرایی آن)
نویسندگان
1 کارشناس ارشد حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه قم
2 استادیار دانشگاه علامه طباطبایی تهران
3 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه علامه طباطبایی تهران
doi
10.22034/law.2023.54002.3197چکیده
حمایت از شهود در برابر تهدید، جلوهای از پایبندی به اصول دادرسی منصفانه و تضمین حقوق اصحاب دعوی محسوب میشود؛ با این حال، رویۀ کشورهای مختلف در این زمینه گوناگون است. در قانون آیین دادرسی کیفری کشور ما ضمن تدوین چند مادۀ قانونی و همچنین وضع آییننامۀ اجرایی برای مادۀ 214 ق.آ.د.ک، گام بلندی در جهت جامۀ عمل پوشاندن به این مهم برداشته شده است. اگرچه حمایت از ارزشهای جانی، مادی و حیثیتیِ شهود در حقوق ایران بهنوبۀ خود نکتۀ مثبتی محسوب میشود، اما چالشها و سؤالات اساسی در خصوص کیفیت حمایت از شهود جرایم خاصّ امنیتی و مفاسد اقتصادی و نیز شهود آسیبپذیر و مرعوبشده، ضرورت توجه کامل به ابعاد مالی و تخصیص معاضدتهای حقوقی و روانشناسی، استفاده از ظرفیت جامعۀ مدنی و همچنین کیفیت تعارض این تدابیر حمایتی با حقوق متهم، همچنان قابل طرح و نیازمند پاسخدهی است. در این نوشتار ضمن استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با بهرهمندی از منابع کتابخانهای در فرایند مطالعهای تطبیقی و ارائۀ نمونههای پرشمار با تأکید بر قوانین کشورهای انگلستان، امریکا و ایتالیا، در راستای ارائۀ نمونههایی مناسب و پاسخ به قانونگذار ایرانی تلاش شده است. با عنایت به پیشنهادهای متعدد مقالۀ حاصل از مطالعات تطبیقی، مستفاد میشود که در کنار ضرورت کاربست عملی مقررات قانونی و آییننامۀ اجرایی، قانونگذار ایرانی باید در جهت اتخاذ تدابیر ویژۀ حمایتی برای شهود آسیبپذیر، حمایت مالی گستردهتر از شهود، ارائۀ معاضدتهای حقوقی و مشاورۀ روانشناسی و جرمانگاری سوءاستفاده از برنامههای حمایتی از شهود، گامهای جدی و محکمی بردارد.
