وضعیت انحرافات سایبری در میان دانشجویان دانشگاه‌های تهران

نویسندگان

1 استادیار مؤسسۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری

doi
10.22083/jccs.2021.283398.3346
چکیده

به‌موازات گسترش فنّاوری‌های رسانه‌ای و افزایش حضور دانشجویان در فضای مجازی، پژوهش ­هایی نیز در زمینۀ مسائل مرتبط با آن­ها صورت گرفته است. یکی از مسائل نوظهور مربوط به جرائم و آزارهایی است که در فضای سایبری حادث می­­­شوند و دامنه‌شان، از شکستن قفل نرم‌افزار گرفته تا مزاحمت‌های اینترنتی، متنوع است. این مقاله با نظرگاهی جامعه­ شناختی در صدد بررسی انحرافات سایبری است و از زاویۀ نظریه‌­های پیوند اجتماعی و کنترل اجتماعی، تأثیر دینداری، پیوند اجتماعی و متغیرهای زمینه­ای بر متغیر وابسته را بررسی کرده است. پژوهش با روش پیمایش و ابزار پرسش‌نامه در میان دانشجویان دانشگاه‌­های وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری در تهران با حجم نمونه 400 نفر صورت گرفت. در این پژوهش، دینداری در ابعاد اعتقادی، مناسکی و التزام سنجیده شده است. شاخص دینداری با میانگین 18/3 نشان از دینداری متوسط رو به بالای دانشجویان دارد. 75 درصد دانشجویان دارای پیوند اجتماعی متوسط رو به بالایی هستند. شاخص انحرافات سایبری نشان می‌دهد تنها 2/14 درصد دانشجویان به میزان زیاد و خیلی زیاد تجربۀ این انحرافات را داشته­‌اند و میزان آن‌ها در بین دانشجویان مقاطع و سنین پایین‌­تر بیشتر است. دینداری و پیوند اجتماعی نیز هر دو رابطۀ معکوسی با ارتکاب انحرافات دارند. همچنین، تحلیل رگرسیونی نشان می‌دهد مدل نظری پژوهش توانسته 7/73 درصد تغییرات انحرافات سایبری را تبیین کند. به‌علاوه، نتایج تحلیل مسیر نشان می­‌دهد متغیری که بیشترین تأثیر مستقیم را بر متغیر وابسته داشته متغیر پیوند اجتماعی است.