بررسی انواع آشنایی‌زدایی درآثار مهدی اخوان ثالث

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، مرکزی، ایران

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی،آذربایجان، ایران.

3 استادیار زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی،زنجان، ایران.

doi
10.22054/ltr.2018.11701.1424
چکیده

آشنایی‌زدایی یکی از اساسی‌ترین مفاهیم مطرح در نظریة فرمالیست‌های روس است که هدف آن، بررسی جنبه‌هایی از زبان است که منجر به آفرینش ادبی می‌شود. تمهیدات ‌ادبی به سبب کاربرد فراوان تکراری می‌شوند و توانایی ایجاد غرابت را از دست می‌دهند. در یک تعریف گسترده آشنایی‌زدایی، عبارت از تمام شگردها و فنونی است که نویسنده یا شاعر از آن‌ها بهره می‌برد تا جهان متن را به چشم مخاطبان خود بیگانه بنمایاند. هنرمندان با ایجاد تغییرات در تمهیدات کهنه و تکراری، باعث برجسته ‌شدن فرم و به وجودآمدن زبان ادبی می‌شوند. از طریق آشنایی‌زدایی، شاعر دریافت‌های عادی خواننده را تغییر می‌دهد که به این نوع کار، «تکنیک ادبی» نیز می‌گویند. در این مقاله، با عنوان «آشنایی‌زدایی و برجسته‌سازی در آثار مهدی اخوان ثالث» تلاش شده‌است با تکیه بر دیدگاه‌های فرمالیست‌ها در زمینة آشنایی‌زدایی و برجسته‌سازی، اشعار این شاعر توانای ادب فارسی از جنبه‌های مختلف زبانی، بیانی، زیبایی‌شناسی و «آشنایی‌زدایی» که هدف اصلی این پژوهش است، تحلیل و بررسی شود. بررسی‌های به عمل آمده در این مقاله نشان می‌دهد که اخوان از روش آشنایی‌زدایی بسیار بهره برده‌است و بدین طریق، زبان شعری خود را برجسته نموده‌است.