مفهوم‌پردازی و ارائه الگوی عوامل قومیتی مؤثر بر کارکرد حسابداری در ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حسابداری،واحد مرند،دانشگاه آزاد اسلامی،مرند،ایران

2 دانشیار، گروه حسابداری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

3 استادیار گروه حسابداری ، دانشکده مدیریت حسابداری ، واحد صوفیان . دانشگاه آزاد اسلامی .صوفیان، ایران

4 استادیار گروه حسابداری، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی بناب، ایران

doi
10.22099/jaa.2024.48085.2359
چکیده

هدف پژوهش حاضر مفهوم‌پردازی و ارائه الگوی عوامل قومیتی مؤثر بر کارکردهای حسابداری در شرایط محیطی ایران می‌باشد. این پژوهش از لحاظ روش‌شناسی جزو پژوهش‌های کیفی با رویکرد مبتنی بر نظریه‌پردازی داده بنیاد می‌باشد، جامعه آماری شامل خبرگان صاحب‌نظر در زمینه مبانی تئوریک و عملی حسابداری؛ شامل اعضای هیأت علمی دانشگاه در رشته‌های حسابداری، جامعه‌شناسی و مدیریت می‌باشد که با توجه به هدف پژوهش، از روش نمونه‌گیری گلوله برفی برای مصاحبه انتخاب شده است. پس از کسب نظر خبرگان از طریق 18 مصاحبه نیمه ساختاریافته طی سال‌های 1400- 1401 الگوی مفهومی کارکردهای حسابداری شامل شرایط علّی، بستر و زمینه (ساختار)، مداخله‌گر، پدیده محوری، راهبردها و همچنین پیامدهای آن‌ها ارائه شده است. نتایج پژوهش نشان داد با توجه به هدف تعیین‌شده، از آنجا که حسابداری به‌عنوان دانشی اجتماعی مطرح است لذا کارکرد اصلی این علم می‌تواند پاسخگویی و پاسخ‌خواهی باشد و در نتیجه با توجه به راهبردهای مطرح شده در مدل مفهومی بایستی آموزش لازم در جامعه شامل محیط دانشگاهی و محیط اجتماعی به عامه مردم در راستای نیازهای عمومی به بهترین کیفیت ممکن ارائه گردد. همچنین شفافیت از طریق سیستم حسابداری می‌تواند  به‌عنوان راهبرد اصلی تحقق پاسخگویی مطرح شود. از طرفی طبق یافته‌های کمی پژوهش (رویکرد تاپسیس)، عوامل فردی مانند؛ عدالت‌خواهی مطابق با دین و مذهب، شخصیت‌های تثبیت شده فرهنگی قومیت‌ها، جنسیت و ضعف فرهنگی، می‌تواند عامل اساسی در توجه به قومیت‌گرایی باشد که پیامدهای عدالت اجتماعی نتیجه این مهم خواهد بود؛ در این مهم سبقه تاریخی اقوام و فرهنگ پاسخگویی و پاسخ‌خواهی آن‌ها می‌تواند بستر و زمینه لازم را ایجاد نماید. در نهایت برای اینکه کارکردهای حسابداری مورد توجه قرار گیرد باید به عوامل قومیتی به عنوان مزیتی مهم توجه شود.