بازتولید نقش های جنسیتی در برنامه های درسی مطالعه موردی: مطالعات اجتماعی پایه ششم دوره ابتدایی
نویسندگان
1 فارغ التحصیل دوره دکتری برنامه ریزی، دانشکده روا ن شناسی و علوم تربیتی.دانشگاه علامه طباطبائی. تهران. ایران
2 کارشناس ارشد آموزش ابتدایی دانشگاه آزاد اسلامی ، ارومیه، ایران
3 کارشناس ارشد برنامه ریزی درسی دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران
doi
10.48310/jcdr.2025.18757.1147چکیده
پیشینه و اهداف: پژوهش حاضر با هدف بررسی بازتولید نقشهای جنسیتی در کتاب درسی مطالعات اجتماعی پایة ششم دورة ابتدایی انجام یافته است. روشها: برای تحقق این هدف، محتوای این کتاب در چهار مؤلّفة جنسیتی شامل مذکر و مؤنث، والدین، خویشاوندان و نقش های شغلی با استفاده از تکنیک تحلیل محتوای کمّی مورد بحث و مداقّه قرار گرفته است. در این مطالعه بنا به ماهیت آن، نمونه برابر با جامعه در نظر گرفته شده است و کل محتوای این کتاب تحلیل شده است. پایایی کدگذاری ها به وسیله سه پژوهشگر و با اتفاق نظر بین آنها کسب شده است. از آمار توصیفی برای توصیف داده ها و از آزمون آماری خی دو برای تحلیل داده ها استفاده شده است. یافتهها: یافته ها نشان داد که در هر چهار مؤلّفة جنسیتی مورد بررسی، اکثریت و برتری از آن جنسیت مذکر بوده و تنها در انعکاس جنسیت والدین در تصاویر و متن پرسش ها، فعالیت ها و تمرین های کتاب درسی که به پدر و مادر اشاره داشتند برتری از آن والد مادر بوده و در کل بیشتر مفهومِ مذکرِ پدر، مورد تأکید مؤلّفان بوده است. نتیجهگیری: نتیجة کلی این که با در نظر گرفتن اصل هفتم برنامة درسی ملّی با عنوان «توجه به تفاوت ها»، توجه به تفاوت های جنسیتی به شکل یکسان و مناسب در این کتاب مورد توجه قرار نگرفته است و نیازمند توجه بیشتر برنامه ریزان درسی و مؤلّفان در بازبینی های آتی محتوای این کتاب است.