جستاری بر فرآیند پدیدار شناسی حسابداری سایه در بستر شرکتهای صنعت پتروشیمی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران
2 استادیار، گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران
3 استادیار گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران
4 دانشیار گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران
doi
10.22099/jaa.2023.47390.2331چکیده
هدف این مطالعه جستاری بر فرآیند پدیدار شناسی حسابداری سایه در بستر شرکتهای صنعت پتروشیمی میباشد. روش شناسی این مطالعه ترکیبی است به طوریکه در بخش کیفی از طریق فرآیند پدیدار شناسی تفسیری، مطالعه به دنبال شناسایی مضامین و خوشههای پدیدآمده حسابداری سایه در بستر شرکتهای پتروشیمی میباشد و در بخش کمی از طریق جایگاهیابی شرکتهای این صنعت بروی ماتریس نقاط مرجع استراتژیک، به دنبال تبیین خوشهها و مضامین پدیدآمده این مفهوم در واقعیت میباشد. مشارکتکنندگان همسو با فرآیند پدیدار شناسی، تجربهگرانی هستند که همزیستی متناسبی به لحاظ سوابق شغلی با کارکردهای حرفهی حسابداری داشتهاند. لذا در بخش کیفی 12 نفر به عنوان مصاحبه شونده مشارکت داشتند. اما در بخش کمی، بدلیل اینکه مطالعه به دنبال تبیین خوشه و مضامین در بستر شرکتهای صنعت پتروشیمی بود، از گروه کانونی برای ارزیابیهای ماتریسی استفاده نمود، به این ترتیب که 17 شرکت پایلوت در این صنعت انتخاب شدند که 5 نفر از حسابداران با تجربه هر شرکت، نسبت به ارزیابی قرار گرفتن شرکت در ماتریس نقاط مرجع استراتژیک مشارکت داشتند. نتایج در بخش کیفی طی 12 مصاحبه از وجود 4 مضمون و 26 خوشه حکایت داشت که با حذف 6 خوشه در مرحله اعتباریابی، مجموعاً 20 خوشه در 4 مضمون وارد ماتریس نقاط مرجع استراتژیک گردیدند. نتایج بخش کمی نشان داد، از 17 شرکت مورد بررسی در صنعت پتروشیمی، بالاترین مضمون، رعایت حقوق ذینفعان در کارکردهای حسابداری سایه میباشد که مهمترین خوشهها، افشاء کربن و آلایندگیهای مضمن؛ افشاء میزان سرمایهگذاریها در انرژیهای تجدیدپذیر؛ ارزیابی چرخه عمر محصولات و برآورد هزینههای زیستمحیطی میباشد.