تحلیل مقایسهای رویارویی پدر و پسر در تراژدیهای ایرانی و یونانی (رستم و اسفندیار، رستم و سهراب و ادیپوس شهریار)
نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گنبد کاووس، گلستان، ایران
2 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه حضرت نرجس رفسنجان، کرمان، ایران
3 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
doi
10.22054/ltr.2018.9189چکیده
رویارویی پدر و پسر از جمله موتیفهایی است که در بسیاری از اسطورهها، آثار حماسی، افسانهها، قصههای عامیانه و یا حتی در روایتهای مذهبی جهان دیده میشود. بستر این رویارویی عموماً نوع ادبی حماسه است. در بسیاری از این رویاروییها با نوع ادبی تراژدی روبهرو هستیم. در این مقاله، سه داستان «ادیپوس شهریار»، «رستم و اسفندیار» و «رستم و سهراب» تحلیل شدهاند. مسئلة پژوهش حاضر این است که در حماسههایی که روایتگر این رویاروییها هستند، هرچند با توجه به تعریف تراژدی، «ساختی» همانند دارند، آنکه در فرجام نمونة یونانی مغلوب میشود و میمیرد، پدر و در نمونة ایرانی، پسر است. در پاسخ به چرایی این مسئله بدین نتیجه رسیدیم که پیشینة تراژدی و ساختار فرهنگی یونان باستان که حاصل دموکراسی و گفتگو در آن فرهنگ است، دلیل فرجام نمونة یونانی است و در باب چرایی مرگ پسر در نمونة ایرانی، تقابلهای دوگانه، تلاش در حفظ نمونة نخستین و ذهنیت تکصدا که در آن، نفی حضور دیگری رقم میخورد، دلیل اصلی امر است.
