نقش «پروژه های هنرمحور» در ترمیم عاطفی آسیب دیدگان بحران های طبیعی (تحلیل روانشناختی پروژه های هنرمحور پس از حوادث آتش سوزی در استرالیا)
نویسندگان
1 استادیار پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات farshidnik@ricac.ac.ir
doi
10.22083/jccs.2022.323886.3531چکیده
وقوع بلایای طبیعی با تبعات منفی روانی برای بازماندگان همراه است؛ ازاینرو، مداخلات اصولی بهمنظور تسریع روند ترمیم روانیِ آنان ضروری است. بهرهگیری از قابلیتهای هنر نقشی مؤثر در کاستن آسیبهای روانی واردشده به جامعه دارد. هرچند کاربرد روانشناسانۀ هنر به شکل امروزینِ آن که نخستینبار «فروید» آن را ارائه کرد، بهسرعت طى سی سال گذشته رشد کرده است؛ اما «پروژههای هنرمحور» مفهوم جدیدی است که در دو دهۀ گذشته در تعریف پروژههایی بر اساس «رهبری هنری» و با در نظر گرفتن فرهنگ محلی، در راستای خلق تعامل مثبت و خلاقانه در جوامع آسیبدیده در مواجهه با بحران، به کار گرفته شده و برخلاف رویکرد سنتی که به استفاده از هنر در کاهش عوارض پس از سانحه محدود میشد، بر استفاده از ظرفیتهای چندگانۀ هنر در مراحل مختلفِ پیش، هنگام و پس از وقوع بحران تأکید دارد. کشور استرالیا در سالهای اخیر، هدفمند و مستمر، در اجرای پروژههای هنرمحور در مواجهه با بحرانهای طبیعی موفق عمل کرده و نتایج مطلوبی را به دست آورده است. این پژوهشِ کیفی، با مطالعۀ این پروژهها به روش توصیفیـتحلیلی، به دنبال کسب بینشی جدید در زمینۀ بهرهمندی از هنر در کاهش آسیبهای روانی ناشی از بحرانهای طبیعی است. بر اساس یافتههای این پژوهش، توجه نظاممند به نقش هنر در تمامی مراحل و در سطوح مختلف مدیریت بحران کشور و استفاده از مدیومهای مختلف هنری متناسب با بحران، ضمن در نظر گرفتن تفاوتهای سنی و جنسی، نقشی چشمگیر در کاستن آسیبهای روانی ناشی از بحرانهای طبیعی و ترمیم عاطفی بازماندگان حوادث دارد.