نقش «پروژه های هنرمحور» در ترمیم عاطفی آسیب دیدگان بحران های طبیعی (تحلیل روان‌شناختی پروژه های هنرمحور پس از حوادث آتش سوزی در استرالیا)

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات farshidnik@ricac.ac.ir

doi
10.22083/jccs.2022.323886.3531
چکیده

وقوع بلایای طبیعی با تبعات منفی روانی برای بازماندگان همراه است؛ ازاین‌رو، مداخلات اصولی به‌منظور تسریع روند ترمیم روانیِ آنان ضروری است. بهره­گیری از قابلیت­های هنر نقشی مؤثر در کاستن آسیب­های روانی واردشده به جامعه دارد. هرچند کاربرد روان­شناسانۀ هنر به شکل امروزینِ آن که نخستین­بار «فروید» آن را ارائه‌ ­کرد، به‌سرعت طى سی سال گذشته رشد کرده ­است؛ اما «پروژه­های هنرمحور» مفهوم جدیدی است که در دو دهۀ گذشته در تعریف پروژه­هایی بر اساس «رهبری هنری» و با در نظر گرفتن فرهنگ محلی، در راستای خلق تعامل مثبت و خلاقانه در جوامع آسیب­دیده در مواجهه با بحران، به­ کار گرفته ­شده و برخلاف رویکرد سنتی که به استفاده از هنر در کاهش عوارض پس از سانحه محدود می­شد، بر استفاده از ظرفیت­های چندگانۀ هنر در مراحل مختلفِ پیش، هنگام و پس از وقوع بحران تأکید دارد. کشور استرالیا در سال­های اخیر، هدفمند و مستمر، در اجرای پروژه­های هنرمحور در مواجهه با بحران­های طبیعی موفق عمل کرده و نتایج مطلوبی را به دست آورده است. این پژوهشِ کیفی، با مطالعۀ این پروژه­ها به روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی، به دنبال کسب بینشی جدید در زمینۀ بهره­مندی از هنر در کاهش آسیب­های روانی ناشی از بحران­های طبیعی ­­است. بر اساس یافته­های این ­پژوهش، توجه نظام‌مند به نقش هنر در تمامی مراحل و در سطوح مختلف مدیریت بحران کشور و استفاده از مدیوم­های مختلف هنری متناسب با بحران، ضمن در نظر گرفتن تفاوت­های سنی و جنسی، نقشی چشمگیر در کاستن آسیب­های روانی ناشی از بحران­های طبیعی و ترمیم عاطفی بازماندگان حوادث دارد.