شناسایی و تحلیل مؤلفه‌های اثرگذار بر سبک زندگی خانوادۀ دیجیتال در شهر تهران

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (نویسنده مسئول) bn.nasiri@gmail.com

doi
10.22083/jccs.2021.277464.3314
چکیده

دیجیتالی‌شدن به سبک ایرانی و در چارچوب بستر فرهنگ معاصر ایران ویژگی‌های خاص خود را خواهد داشت که ممکن است چالش‌های فردی، اجتماعی، کارکردی، ساختاری، احساسی، عاطفی و زیبایی‌شناختی را به وجود آورد. این پژوهش با هدف شناسایی و مطالعۀ مؤلفه‌ها و شاخص‌های تغییرات در سبک زندگی خانوادۀ دیجیتال در شهر تهران (مطالعۀ موردی مناطق 1 و 15 شهر تهران) صورت گرفت. روش پژوهش با توجه به ماهیت این مطالعه روش ترکیبی متوالی کیفی (مصاحبۀ عمیق) و کمّی (توصیفی‌ـ‌پیمایشی) است. جامعۀ آماری در مرحلۀ اوّل شامل 29 نفر از متخصصان در زمینۀ موضوع پژوهش با نمونه‌گیری غیراحتمالی از نوع هدفمند بود و برای گردآوری اطلاعات از مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته و ‌‌پرسش‌نامه بهره گرفته شد. نمونۀ آماری مرحلۀ دوّم پژوهش ۳۸۴ نفر از شهروندان بالای 18 سال ساکن مناطق 1 و 15 شهر تهران در سال 1398 است که با استفاده از روش نمونه­گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای و ابزار گردآوری اطلاعات ‌‌پرسش‌نامۀ محقق‌ساخته مطالعه و بررسی شدند. بر اساس اولویت و اهمیت از دیدگاه صاحب‌نظران، 4 سبْک خانواده شامل: خانوادۀ التقاطی ‌‌رسانه‌ای، خانوادۀ پایدار ‌‌رسانه‌ای، خانوادۀ ناپایدار رسانه‌ای و خانوادۀ آشفتۀ رسانه‌ای تدوین شد. سپس ویژگی‌های مشترک سبک‌ها از دیدگاه صاحب‌نظران استخراج و مورد سنجش آماری قرار گرفت و ویژگی‌های اصلی هر سبک تدوین شد. مقایسۀ دیدگاه صاحب‌نظران و شهروندان نشان داد که صاحب‌نظران بر سبک خانوادۀ رسانه‌ای؛ ساکنان منطقۀ 1 شهر تهران بر سبک خانوادۀ التقاطی ‌‌رسانه‌ای؛ و ساکنان منطقۀ 15 شهر تهران بر سبک خانوادۀ آشفته تأکید کرده‌اند.