بررسی ارکان نهاد تجاوز به ملک در نظام کامن‌لا در مقایسۀ تطبیقی با تصرف عدوانی و غصب در حقوق ایران

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه قم

2 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه قم

doi
10.22034/law.2023.50354.3089
چکیده

زمین تحت مالکیت و تصرف انسان در همۀ نظام‌های حقوقی جایگاه و اهمیت ویژه‌ای دارد و قانون‌گذار با رعایت شرایط خاصی، حمایت‌های مهمی از این دارایی به‌عمل می‌آورد. حقوق اسلام و کامن‌لا هم برای زمین اهمیت خاصی قائل است و در مقررات مختلف مدنی و جزایی از مالک و متصرف حمایت نموده است. تأسیس حقوقی تجاوز (Trespass)، یکی از مهم‌ترین مباحث مسئولیت مدنی در نظام کامن‌لا در این خصوص به‌شمار می‌رود که یکی از اقسام آن تجاوز به ملک (Trespass to land) است. اگرچه این تأسیس حقوقی با چنین عنوانی در حقوق ایران وجود ندارد، با این حال، با ارزیابی دقیق و شناخت ارکان آن می‌توان ادعا کرد مفاد آن را در نهاد تصرف عدوانی و غصب در نظام حقوقی ایران می‌توان یافت. ازآنجا که تجاوز به ملک سابقۀ طولانی در آرای قضایی کامن‌لا دارد، از تحلیل و مقایسۀ ارکان این سه نهاد می‌توان به شناخت وجوه اشتراک و افتراق عناصر و مسئولیت‌های ناشی از هریک در دو سیستم حقوقی دست یافت و از دستاوردهای این نظام با توجه به قدمت دیرینۀ دعاوی مربوط به تجاوز به ملک و رویۀ قضایی، برای ارتقای حقوق داخلی استفاده کرد. نگارندگان این مقاله پس از بررسی ارکان هریک از تجاوز‌ به ملک در نظام کامن‌لا، تصرف عدوانی و غصب در حقوق ایران، به تحلیل و مقایسۀ ارکان و مسئولیت این سه نهاد حقوقی می‌پردازند.