خلیج ‌فارس و رویکرد سفرنامه‌های خارجی عهد قاجار

نویسندگان

1 دانشیار و عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه اراک

2 کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی

doi
چکیده

نقش خلیج ‌فارس در تعاملات جهانی موجب شده است تا همیشه به عنوان نقطه‌ای کانونی توجه قدرت‌های فرامنطقه‌ای را جلب کند. نفوذ این قدرت­ها در این منطقه، از قرن شانزدهم میلادی به سبب اهمیت تجاری خلیج فارس آغاز شد و بعدها به خاطر اهمیت سیاسی- نظامی آن، بیشتر مورد توجه قرار گرفت. در دوران قاجاریه به واسطة افزایش چشمگیر رفت و آمد بیگانگان به ایران، بر شمار سفرنامه­های آنها نیز افزوده شد و مطالعه و بررسی سفرنامه­ها نقشی مهم در شناخت جایگاه و اهمیت منطقة خلیج ‌فارس دارد. آنچه در این مقاله به آن پرداخته می‌شود، بررسی کمّی و کیفی رویکرد 47 سفرنامة­ خارجی است که نویسندگان آنها در دورة قاجاریه، طی سال‌های 1345-1211ق. به ایران سفر کرده‌اند و سفرنامه­های آنها به فارسی ترجمه شده است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی میزان و نوع تمرکز این سفرنامه­ها بر منطقة خلیج فارس است و اینکه مسائل مربوط به خلیج ‌فارس را چگونه پوشش داده‌اند؟