بررسی عوامل مالی رفتاری بر تصمیم‌های سرمایه‌گذاری شرکت با نقش تعدیل‌کننده ادراک ریسک مالی

نویسندگان

1 استادیار، گروه حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد حسابداری، گروه حسابداری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.30466/jfcs.2025.55507.1012
چکیده

هدف: بر اساس نظریه مالی سنتی، سرمایه‌گذاران همیشه بر اساس اطلاعات کامل تصمیمات منطقی می‌گیرند، اما امور مالی رفتاری استدلال می‌کند که سرمایه‌گذاران تحت تأثیر احساسات، سوگیر‌ی‌ها و محدودیت‌های شناختی خود قرار می‌گیرند. ‌لذا بر پایه این استدلال، هدف از پژوهش حاضر بررسی عوامل مالی رفتاری بر تصمیم‌های سرمایه‌گذاری شرکت با نقش تعدیل‌کننده ادراک ریسک مالی است.روش: روش این پژوهش از نوع پیمایشی - توصیفی است. جامعه آماری این پژوهش سرمایه‌گذاران انفرادی شرکت‌های سهامی عام در سال مالی 1402 است که جهت انتخاب نمونه از فرمول کوکران و جهت جمع‌آوری اطلاعات از پرسش‌نامه ساختاریافته استفاده شده است و سپس داده‌های جمع‌آوری شده به‌وسیله نرم‌افزار اس پی اس اس مورد تجزیه ‌و تحلیل قرار گرفت. شرایط سرمایه‌گذاران بدین صورت بوده است که اولاً از طی سال مالی 1402 سهامدار بوده باشند تا در ارتباط با بازده یک ساله امکان ارائه پاسخ داشته باشند و ثانیاً سهامدار فعال باشند به این معنی که در یکسال حداقل 4 مرتبه مبادرت به خرید و فروش سهام نمایند. با توجه به حجم جامعه آماری که تعداد 1500 سرمایه‌گذار  در پژوهش حاضر می‌باشد، بر اساس جدول مورگان  نمونه آماری این پژوهش شامل 306 نفر از سرمایه‌گذاران است. در این پژوهش 415 پرسشنامه پس از تقسیم در تالار اصلی بورس و تعدادی کارگزاری، مبنای انجام پزوهش قرار گرفت که از این تعداد 306 پرسشنامه به صورت صحیح و کامل در دست پژوهشگر قرار گرفت.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که رفتار توده‌وار سرمایه‌گذاران بر ادراک ریسک مالی و تصمیم‌های سرمایه‌گذاری آن‌ها تاثیرگذار است. همچنین ریسک مالی ‌نقش تعدیل‌کننده بر رابطه بین رفتار توده‌وار سرمایه‌گذاران و تصمیم‌های سرمایه‌گذاری دارد. از طرفی؛ نتایج نشان‌دهنده این مطلب است که سوگیری‌های رفتاری سرمایه‌گذاران اثر مستقیم بر ادراک ریسک مالی و تصمیم‌های سرمایه‌گذاری آن‌ها می‌شود. در نهایت می‌توان نقش تعدیل‌کننده ادراک ریسک مالی را بر رابطه بین سوگیری رفتاری و تصمیم‌های سرمایه‌گذاری تایید کرد.نتیجه‌گیری: در چارچوب مالی رفتاری، فرضیه‌های سنتی مالی مانند کارایی بازار و عقلانیت کامل سرمایه‌گذاران به چالش کشیده می‌شود. این رویکرد بر این باور است که تصمیم‌گیری‌های مالی، به‌ویژه در سطح شرکت‌ها، تحت تأثیر عوامل روانشناختی، شناختی و عاطفی قرار می‌گیرد که منجر به انحراف از رفتارهای بهینه می‌شود. عوامل مالی رفتاری، مانند اعتماد به نفس بیش از حد، اثر گله‌ای، اثر تمایل به فروش می‌توانند تصمیم‌های سرمایه‌گذاری شرکت‌ها را به سمت انتخاب‌های غیرمنطقی سوق دهند، مانند سرمایه‌گذاری بیش از حد در پروژه‌های پرریسک یا تأخیر در فروش دارایی‌های زیان‌ده. با این حال، ادراک ریسک مالی به عنوان ارزیابی ذهنی و احتمال و شدت ریسک‌های مالی می‌تواند نقش تعدیل‌کننده‌ای ایفا کند و شدت تأثیر این عوامل را بر تصمیم‌های سرمایه‌گذاری تغییر دهد.نوآوری: نوآوری این موضوع در ایجاد چارچوبی یکپارچه برای درک تعاملات پویا بین عوامل رفتاری، ادراک ریسک و تصمیم‌های شرکتی نهفته است، که ادبیات را از تمرکز بر واسطه‌گری به سمت تعدیل‌گری سوق می‌دهد. این رویکرد نه تنها خلأهای نظری را پر می‌کند، بلکه پیامدهای عملی برای بهبودعملکرد شرکتی در دوران عدم اطمینان دارد.