بررسی تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت بر عملکرد آن با نقش میانجی وفاداری مشتری، شهرت و تصویر برند در شرکتهای حمل و نقل ریلی راهآهن
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
2 کارشناسی ارشد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
doi
10.30466/jfcs.2026.56708.1039چکیده
هدف: هدف اصلی این پژوهش بررسی تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت بر عملکرد آن است؛ چراکه مسئولیت اجتماعی مسأله ای حیاتی و دارای پیامدهای استراتژیک برای تمام شرکتها میباشد. اگرچه رقابت شدیدی در محیط کنونی وجود دارد اما حفظ و گسترش وفاداری مشتریان از ضرورتهای بقا در هر صنعت است؛ زیرا مشتری وفادار به عنوان سرمایه اصلی هر شرکتی محسوب میشود و با افزایش وفاداری مشتریان سهم بازار و در نتیجه میزان سوددهی بنگاه اقتصادی و منافع بلندمدت افزایش می یابد. تغییرات محیطی و تلاش های بازاریابی رقبا میتواند سطح وفاداری مشتریان را تحت تأثیر قرار دهد. از سویی شرکتها با برندی قوی به عنوان شرکتی معتبر، هوشیار و جوابگو شناخته میشوند. شهرت و تصویر مناسب مشتریان از برند بیانگر ارزش شرکت و پیشبینی کننده وفاداری به برند و همچنین عنصر تعیین کننده انتخاب مشتریان از بین برندهای مشابه است. لذا شهرت برند و تصویر برند دستاوردی است که شرکتها در طول زمان کسب میکنند و مبین این مطلب است که مخاطبان مختلف چگونه برند را ارزیابی میکنند. شرکتها سعی در برقراری ارتباط با مشتریان و تأثیر بر ادراک مشتریان از خدمات دریافت شده دارند و میکوشند تصویری مطلوب در ذهن مشتریان ایجاد کنند. شرکتها با کشف رابطۀ مسئولیت اجتماعی شرکت و وفاداری مشتری، تصویر برند و شهرت برند، بیشتر میتوانند به نقاط ضعف خود پی ببرند و درنتیجه، نیازهای مشتریانشان را به نحو بهتری درک کنند و در راستای بهرهوری و بهبود عملکرد قدم بردارند. لذا سوال این پژوهش اینست که آیا مسئولیت اجتماعی شرکت های حمل و نقل ریلی میتواند بر عملکرد آنها از طریق وفاداری مشتری، شهرت برند و تصویر برند تاثیر دارد؟روش: تحقیق حاضر از لحاظ هدف، کاربردی، و از لحاظ شیوه جمعآوری دادهها از نوع توصیفی پیمایشی است. جامعه آماری این پژوهش شامل مشتریان شرکتهای فعال در حوزه حمل و نقل راه آهن، شامل شرکتهای راه آهن ج.ا.ا، قطارهای مسافری رجا، راهآهن شرقی بنیاد (بن ریل) و رعد تبریز است که شامل تعداد بسیار زیادی بوده و نمونه آماری نیز به همین بخاطر براساس فرمول کوکران به تعداد 384 نفر در نظر گرفته شد. برای جمعآوری دادهها از پرسشنامههای مسئولیت اجتماعی شرکت (5 سوال)، وفاداری مشتری (4 سوال)، شهرت برند (6 سوال) براساس تحقیقات ایسلام و همکاران و پرسشنامه تصویر برند (5 سوال) بر اساس تحقیق لین و همکاران (۲۰۲۰) و پرسشنامه عملکرد شرکت بر اساس مدل لیئو با ۹ گویه میباشند، استفاده شده است.یافتهها: آلفای کرونباخ برای تمامی سوالات بالای 7/0، بود، که نشان دهنده پایایی بالای پرسشنامه می باشد. در چارچوب آمار استنباطی در این تحقیق، ابتدا به منظور بررسی نرمال بودن دادهها، از آزمون کولموگوروف – اسمیرنوف و سپس به منظور آزمون فرضیههای تحقیق از مدلیابی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی و از نرم افزار Smart-PLS بهره برده شده است. نتایج حاصل نشانگر کفایت نمونهگیری و مناسب بودن همبستگیهای موجود بین دادهها برای تحلیل عاملی در سطح اطمینان 95% بوده است و ضرایب بارهای عاملی گویهها بالای 4/0 و مورد قبول محاسبه شد. دادهها نشانگر اینست که مقادیر AVE برای تمام سازههای تحقیق مقدار آن بالای 5/0 میباشد. مقدار بدست آمده برای GOF به میزان ۵۵۷/۰ بدست آمد که نشانگر برازش قوی مدل است. در نهایت مقادیر ضرایب مسیر و معنیداری (t-value) نیز حاکی از تأیید تمامی فرضیات است.نتیجهگیری: در نهایت آزمون فرضیههای تحقیق نشان داد؛ که مسئولیت اجتماعی شرکت بر عملکرد شرکت و وفاداری مشتری، شهرت برند و تصویر برند تاثیر مثبت دارد و همچنین وفاداری مشتری، شهرت برند و تصویر برند بر عملکرد شرکت تاثیر مثبت دارند. لذا پیشنهاداتی چون همکاری با عاملهای فروش و نظارت بر عملکرد آنان جهت ایجاد همافزایی در راستای توزیع عادلانه خدمات، ارائه طرح ها و برنامههای اخلاقی، خیرخواهانه و اقدامات خود در جهت رفع مشکلات محیط زیستی و اطلاع رسانی آنها، افزایش اقدامات مسئولانه شرکتها در جهت حفظ محیط زیست، حفظ ایمنی مسافران و کالاها، ارائه طرحهای تشویقی مانند خدمات رایگان یا تخفیفدار به افراد کمبضائت و همچنین انجام طرحهایی را برای اقشار ضعیف و کم درآمد جامعه در راستای ایفای مسئولیت خیرخواهانه ارائه شد.نوآوری: نوآوری اصلی پژوهش حاضر در ارائه یک چارچوب مفهومی یکپارچه برای تبیین سازوکار اثرگذاری مسئولیت اجتماعی شرکت بر عملکرد شرکتهای حملونقل ریلی است. برخلاف اغلب مطالعات پیشین که رابطه مسئولیت اجتماعی شرکت با عملکرد سازمانی را بهصورت مستقیم یا با یک متغیر میانجی منفرد بررسی کردهاند، پژوهش حاضر با رویکردی جامع، سه سازه مهم بازاریابی رابطهمند شامل وفاداری مشتری، شهرت برند و تصویر برند را بهطور همزمان بهعنوان متغیرهای میانجی در یک مدل علّی واحد مورد آزمون قرار داده است.