بررسی تاثیر دیجیتالشویی بر محافظهکاری حسابداری با نقش تعدیل کننده پوشش تحلیلی، احساسات سرمایه گذاران و جبران خدمت مدیران
نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرقدس، ایران
2 استادیار، گروه حسا بداری و مدیر یت، وا حد جویبار، دانشگاه آزاد اسلامی، جویبار، ایران
3 استادیار، گروه حسابداری و مدیریت، واحد ساری، دانشگاه غیرانتفاعی سارویه، ساری
4 دکتری حسابداری، گروه حسابداری، واحد اهواز، دانشگاه غیر انتفاعی کارون، اهواز، ایران،
doi
10.30466/jfcs.2026.56878.1044چکیده
هدف: تحول دیجیتال در سالهای اخیر به یکی از محورهای اصلی توسعه و رقابتپذیری شرکتها در ایران تبدیل شد و بسیاری از شرکتها تلاش کردند از طریق افشاهای دیجیتال، تصویری نوآورانه و فناورمحور از خود ارائه دهند. با این حال، در برخی موارد این افشاها با پدیده «دیجیتالشویی» همراه بود که در آن شرکتها با بزرگنمایی یا اغراق در سطح بلوغ دیجیتال خود، اطلاعاتی بالقوه گمراهکننده به بازار سرمایه منتقل کردند. هدف این پژوهش بررسی تأثیر دیجیتالشویی بر محافظهکاری حسابداری و تحلیل نقش تعدیلکننده پوشش تحلیلی، احساسات سرمایهگذاران و جبران خدمت مدیران در شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران بود. این پژوهش تلاش کرد روشن سازد که آیا سازوکارهای نظارتی بازار و مشوقهای مدیریتی میتوانند آثار منفی دیجیتالشویی بر کیفیت گزارشگری مالی را کاهش دهند.روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۳ بود که پس از اعمال محدودیتهای پژوهش، نمونهای شامل ۲۸۰ شرکت انتخاب شد. دادههای مورد نیاز از صورتهای مالی، گزارشهای هیئتمدیره و اطلاعات بازار سرمایه استخراج گردید. برای آزمون فرضیهها از مدلهای رگرسیونی چندمتغیره استفاده شد و نقش تعدیلکنندگی پوشش تحلیلی، احساسات سرمایهگذاران و جبران خدمت مدیران از طریق متغیرهای تعاملی مورد بررسی قرار گرفت. طراحی پژوهش بهگونهای انجام شد که روابط علی ـ تحلیلی میان دیجیتالشویی و محافظهکاری حسابداری بهصورت جامع مورد آزمون قرار گیرد.یافتهها: نتایج نشان میدهد دیجیتالشویی تأثیر منفی و معناداری بر محافظهکاری حسابداری دارد و سطح احتیاط در شناسایی سود و زیان را کاهش میدهد. یافتهها همچنین بیان میکند که پوشش تحلیلی نقش تعدیلکننده معناداری در این رابطه ایفا میکند و افزایش نظارت تحلیلی، شدت اثر منفی دیجیتالشویی بر محافظهکاری حسابداری را کاهش میدهد. نتایج مربوط به احساسات سرمایهگذاران نشان میدهد که فضای خوشبینانه یا بدبینانه بازار، رابطه بین دیجیتالشویی و محافظهکاری حسابداری را تعدیل میکند. علاوه بر این، یافتهها نشان میدهد جبران خدمت بالاتر مدیران با افزایش محافظهکاری حسابداری همراه است و میتواند بهعنوان سازوکاری انگیزشی، از پیامدهای منفی دیجیتالشویی بر کیفیت گزارشگری مالی بکاهد.نتیجهگیری: نتایج پژوهش نشان داد دیجیتالشویی میتواند شفافیت و کیفیت اطلاعات حسابداری را تضعیف کند و پیامدهای مهمی برای سرمایهگذاران، نهادهای نظارتی و مدیران شرکتها به همراه داشته باشد. همچنین مشخص شد که سازوکارهای بازار سرمایه، از جمله پوشش تحلیلی و واکنشهای رفتاری سرمایهگذاران، در کنار نظام جبران خدمت مدیران، نقش مهمی در مهار آثار منفی دیجیتالشویی ایفا میکنند. بر این اساس، تقویت نظارت بر افشاهای دیجیتال و طراحی نظامهای انگیزشی مناسب برای مدیران، میتواند به ارتقای محافظهکاری حسابداری و افزایش اعتماد بازار کمک کند.نوآوری: نوآوری این پژوهش در تبیین اثر دیجیتالشویی بر محافظهکاری حسابداری با در نظر گرفتن همزمان نقش تعدیلکننده عوامل بازار سرمایه و مشوقهای مدیریتی بود. این پژوهش با ارائه شواهد تجربی از بازار سرمایه ایران، شکاف موجود در ادبیات تحول دیجیتال و کیفیت گزارشگری مالی را پوشش داد و چارچوبی تحلیلی برای ارزیابی پیامدهای رفتاری و حسابداری افشاهای دیجیتال فراهم کرد.
