تاثیر شیوع کرونا ویروس بر رابطه ی بین ثبات مدیریتی و کیفیت حسابرسی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، گروه حسابداری،دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران

2 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران

doi
10.30466/jfcs.2025.121749
چکیده

هدف: حسابرسان همواره جهت حفظ اعتبار حرفه‌ای خود به دنبال حسابرسی باکیفیت هستند تا از این طریق مانع دستکاری سود و سوءاستفاده مدیران  شوند و اعتماد لازم را جهت تصمیم‌گیری به استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی ارائه دهند. از سوی دیگر در شرایطی که مدیران جایگاه خود را متزلزل می‌بینند، تلاش می‌کنند که جهت حفظ جایگاه خویش  اقدام به دستکاری مقدار سود واقعی از طریق اقلام تعهدی نمایند و این امر حسابرسان را با چالش‌های جدی مواجه می‌کند و می‌تواند بر کیفیت‌حسابرسی اثرگذار باشد. حال با توجه به این که با شیوع ویروس کرونا، جهان با بحران‌های اجتماعی و اقتصادی بسیاری روبه رو شد، این پژوهش سعی دارد اثر تعدیل‌کنندگی شیوع‌کرونا‌ویروس را بر رابطه بین ثبات‌مدیریتی و کیفیت‌حسابرسی بررسی کند.روش: پژوهش حاضر از نظر طبقه‌بندی بر حسب هدف، یک پژوهش کاربردی است و از لحاظ طبقه‌بندی  برمبنای روش،  یک پژوهش توصیفی محسوب می‌شود. به این منظور اطلاعات 136 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران برای سالهای 1395 -1397 (پیشاز کرونا) و سال‌های 1398-1400 (پس از کرونا) از صورت های مالی و یادداشت های توضیحی و همچنین گزارش حسابرس استخراج شد، و آزمون فرضیه‌ها از طریق تحلیل رگرسیون با نرم افزار ایویوز انجام شد. در این پژوهش کیفیت حسابرسی از طریق اقلام تعهدی و ثبات مدیریتی از طریق دو عامل دوگانگی  و دوره تصدی مدیرعامل سنجیده شده است.یافته ها: نتایج نشان داد که شیوع کرونا‌ویروس با کیفیت‌حسابرسی رابطه‌ی منفی معناداری دارد وبا شیوع ویروس کرونا کیفیت حسابرسی کاهش یافته است. همچنین ثبات‌مدیریتی نیز با کیفیت‌حسابرسی رابطه‌ی منفی معناداری دارد و با افزایش ثبات مدیریتی، کیفیت‌حسابرسی کاهش می‌یابد. علاوه بر این، نتایج پژوهش نشان داد که  شیوع کرونا بر رابطه‌ی بین ثبات مدیریتی و کیفیت حسابرسی اثر معنادار داشته و موجب کاهش این رابطه می‌شود. متغیرهای کنترلی بازده دارایی، جریان نقد آزاد و اهرم مالی دارای رابطه مستقیم با کیفیت حسابرسی، و اندازه شرکت دارای رابطه معکوس می‌باشد؛ درحالیکه اندازه حسابرس، رشد دارایی‌ها و ارزش شرکت رابطه‌ی معناداری با کیفیت حسابرسی ندارند.نتیجه گیری: با توجه به رابطه ی منفی بین شیوع کرونا ویروس و ثبات‌مدیریتی باکیفیت حسابرسی، بنظر می‌رسد که مدیران  از طریق رفتارهای فرصت طلبانه از جمله دستکاری اقلام تعهدی سعی به حداکثر رساندن منافع خود دارند ودرنتیجه، مانع از انجام کار حسابرسی با کیفیت بالا می‌شوند . همچنین  در طول بحران کرونا با توجه به اینکه حسابرسان مجبور به دورکاری بوده اند این امر می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر تصمیم‌گیری و قضاوت حسابرسان داشته باشد و در نهایت منجر به کاهش کیفیت حسابرسی شود.  همچنین با توجه به شیوع ویروس کرونا، این احتمال وجود دارد  شرکت‌هایی که دارای ثبات‌مدیریتی بالایی بوده اند، سعی کرده‌اند از این فرصت کرونا استفاده کنند و از حسابرسان با تخصص جهت انجام فرآیند حسابرسی دعوت به همکاری نمایند به گونه‌ای که همه‌ی مشکلات و اشتباهات را  شناسایی و ثبت کنند و همه‌ی این مشکلات را به شیوع کرونا نسبت دهند.نوآوری: از آنجا که تاکنون هیچ‌ گونه مطالعه‌ی تجربی در سطح داخل و بین الملل تاثیر شیوع کرونا‌ویروس بر رابطه‌ی بین ثبات‌مدیریتی و کیفیت ‌حسابرسی را بررسی نکرده است،به همین جهت، پژوهش حاضر دارای نوآوری بوده است و باتوجه به اینکه می توان از  شیوع کرونا‌ویروس به عنوان یک عامل نوظهور در جهان یاد برد که باعث شد همه‌ی مشاغل جهان از جمله حسابرسان  با چالش‌های جدی و محدودیت هایی  از جمله قرنطینه و دورکاری مواجه شوند ، پس نتایج این پژوهش می‌تواند مبنایی برای موارد مشابه اجتماعی باشد و یافته‌های آن می‌تواند برای قانون‌گذاران، سرمایه‌گذاران و پژوهشگران حائز اهمیت باشد.