شریعتی و بنیان‌گذاران جامعه شناسی (بررسی نحوۀ ارتباط اندیشه‌های شریعتی و تفکرات بنیان‌گذاران جامعه‌شناسی)

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات rtaslimitt@gmail.com

doi
10.22083/jccs.2020.221897.3030
چکیده

مقالۀ­­ پیش رو تأثیر اندیشه ­های بنیان‌گذاران جامعه‌شناسی (مارکس، دورکیم و وبر) بر اندیشه­ های علی شریعتی را بررسی می ­کند و همچنین خواستار وضوح نقدهای صورت‌گرفته از سوی شریعتی بر اندیشه­ های متفکران ذکرشده است. در این راه، با استفاده از روش­های اسنادی و تحلیل محتوای کیفی، استنادات شریعتی به نظریات مارکس، دورکیم و وبر مقوله‌بندی شده ­اند و در هر مقوله تأثیرات و نقدهای صورت‌گرفته تحلیل شده‌اند. مقولات اصلی مشخص‌شده عبارت‌اند از: دین، عدالت‌خواهی، ازخودبیگانگی، استعمار، شیوۀ تولید آسیایی، ویژگی ­های قرون جدید و پروتستانتیسم. بر اساس نتیجۀ به‌دست‌آمده از پژوهش پیش رو، ارتباط اندیشه­ های علی شریعتی و بنیان‌گذاران جامعه‌شناسی ارتباطی دوسویه و متقابل است. به بیان دیگر، درعین‌حال که شریعتی در بسیاری موارد تحت تأثیر نظریات بنیان‌گذاران جامعه‌شناسی قرار داشته، در موارد بسیاری نیز با دیدگاهی انتقادی به نظریات آن‌ها پرداخته است.