بررسی دایره تأثیرگذاری شروط بنائی بر عقود در فقه امامیه

نویسندگان

1 استاد فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 استاد فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشجوی دکتری فقه و حقوق اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

doi
10.22099/jls.2016.3758
چکیده

چکیده در میان فقهای امامیه، در میزان تأثیرگذاری شروط بنائی بر عقود، اختلاف نظر وجود دارد. مشهور فقهای متقدم تا زمان شیخ انصاری بر این باور بودند: به‌طور مطلق، شروط بنائی - همان شروط مورد توافق طرفین عقد، قبل از عقد که عقد لاحق بر مبنای آن منعقد می‌گردد- تأثیری بر عقد ندارد. نظریه آن‌ها به استناد نصوص موثقی از معصومین (ع) و تبادر ناشی از معنای لغوی مستند گشته است. در این مقاله که دیدگاه فقهای امامیه، به روش تطبیقی، بررسی شده است، ضمن مردود دانستن ادعای وجود تبادر، در معنی یادشده، بر این موضوع تأکید شده که نصوص مؤثق استنادی مشهور، به لحاظ اتحاد در موضوع، فقط بر مورد خود - عقد متعه - دلالت دارند. از این روی– چنانچه مشهور فقهای متأخر نیز گفته‌اند - به حکم عمومیتحدیثشریف «المُسلمونَ عندَ شروطِهم» و ادله دیگر، به این نتیجه رسیده‌ایم که شروط بنائی، اعتباری به‌اندازه اعتبار همه شروط صریح دارد.