واکاوی ابعاد نظریۀ بازنمایی جرم در اخبار و گزارشهای رسانهای
نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه تهران
doi
10.22034/law.2022.48494.3014چکیده
بنا بر رویکرد جدید بازنمایی و اتکا بر نظریۀ برساختگرایی رسانهای، رسانههای جمعی اعم از دیداری و شنیداری، واقعیت اجتماعی را منعکس نمیکنند؛ بلکه این واقعیات در قالب ساختار روایی آنها، تولید و بهعبارتی برساخت میشود. نظریۀ جدید بازنمایی، وجود واقعیت را انکار نمیکند؛ بلکه مدعی است که واقعیت به صورت مستقیم و بیواسطه بهدست نمیآید؛ واقعیت بهواسطۀ معنا پدیدار میشود و معنا در یک فرایند اجتماعی برساخته میشود. از این رهگذر، رسانهها در بازنمایی اخبار و گزارشهای خبری، همواره بر اساس آنچه در واقعیت اتفاق افتاده است، عمل نمیکنند؛ بلکه غالباً به گزینش نوع خاصی از جرایم، چارچوببندی پدیدههای جنایی، تصاویر مربوط به طرفین درگیر در جرم و مقامات عدالت کیفری، اقدام میکنند. این دیدگاه در بازنمایی جرم، از یک سو میتواند توأم با اغراق و بزرگنمایی باشد؛ به این معنا که خطر بزهکاران و میزان آسیبهایی که بزهدیدگان از وقوع جرم متحمل شدهاند از نظر کمی و کیفی، بیش از حد جلوه میکند، اما واقعیت اینگونه نیست. از دیگر سو، رسانه در بازنمایی تعداد دیگری از جرایم کاملاً عکس آنچه که توضیح داده شد عمل مینماید؛ به این معنا که با وجود آسیبهای بسیار ناشی از این جرایم، در پوششهای خبری به آنها توجه چندانی نمیشود و اغلب، اخبار و گزارشها به صورت گذرا از آنها عبور میکنند. این پژوهش به روش تحلیل محتوای کیفی و با تمرکز بر محتوای اخبار رسانهای انجام شده است و نگارندگان مترصد آن هستند تا با بررسی گزارشهای خبری و پردهبرداری از بازنمایی دوگانه و تصویر عمدتاً تحریفشدۀ جرم در رسانه، شکلگیری نگاه واقعبینانه از جرم در جامعه را تا حد ممکن تسهیل نمایند.