تبیین نقش ظرفیت نهادی در رقابت‌پذیری شهرهای میانی ایران (موردمطالعه: شهرهای سنندج و زنجان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‏ ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی تهران.

3 دانشیار جغرافیا و برنامه‏ ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، اصفهان، ایران

4 دانشیار جغرافیا و برنامه‏ ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22059/jhgr.2020.263744.1007763
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش ظرفیت نهادی در رقابت‏پذیری شهرهای میانی زنجان و سنندج به‏نگارش درآمده تا، علاوه بر ارزیابی وضعیت این شهرها به‏لحاظ ظرفیت نهادی در رقابت‏پذیری شهری، میزان اثرگذاری ظرفیت نهادی بر رقابت‏پذیری آن‏ها را تعیین کند. روش پژوهش برحسب هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت توصیفی‏- ‏تحلیلی است. روش جمع‏آوری داده‏ها به‏صورت میدانی با استفاده از تکنیک پرسش‏نامه بوده است؛ بدین‏ترتیب، داده‏های تحقیق از دو گروه جامعة آماری یعنی نهادها(مسئولان) و مراجعه‏کنندگان(مردم) جمع‏آوری و برای تحلیل داده‏ها از نرم‏افزارهایSPSSوLisrelاستفاده شده است. روش نمونه‏گیری نهادها غیرتصادفی وهدفمند ومردم به‏صورت تصادفی بوده است. براساس نتایج پژوهش، وضعیت ظرفیت نهادی در رقابت‏پذیری شهرهای زنجان وسنندج، براساس نظر هردو گروه، وضعیت قابل قبولی نیست؛ به‏گونه‏ای که، ازنظر مسئولان، شهرزنجان با ارزش عددی87/2 و سنندج با 91/2 و از نظر مردم زنجان با ارزش02/3 و سنندج با 82/2 از لحاظ ظرفیت نهادی در سطح کلی دروضعیت نامناسبی قرار گرفته‏اند؛ در این میان، در هر دوشهر، شاخص «سرمایة انسانی» بیشترین ارزش را به‏خود اختصاص داده و مؤلفة«توانایی نهادی» نیز در شهرهای زنجان(02/3) و سنندج(08/3) به‏عنوان مؤثرترین مؤلفة ظرفیت‏نهادی در رقابت‏پذیری‏شهری تعیین شده است. درنهایت، ارزیابی میزان تأثیرگذاری متغیر مستقل بر متغیروابسته درمدل معادلات ساختاری، علاوه بر تأیید معناداری رابطة دو متغیر، تأثیر ظرفیت‏نهادی بر رقابت‏پذیری شهری را درسطحی بالا با ارزش عددی98/11 پذیرفته که این امر نشان‏دهندة تأثیر «بسیار بالای ظرفیت نهادی بر رقابت‏پذیری شهری» است. بنابراین، برمبنای نتایج پژوهش‏حاضر، تأثیر بسیار بالای ظرفیت‏سازی در امورشهری به‏طور عام و رقابت‏پذیری‏شهری به‏طور خاص نمایان می‏شود.