تحلیل تغییرات پوشش زمین در محور لارستانـ اوز با استفاده از تکنیکهای تحلیل فضایی RS و GIS
نویسندگان
1 گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 گروه شهرسازی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22059/jtcp.2025.403740.670528چکیده
این پژوهش با هدف تحلیل تغییرات کاربری و پوشش زمین در محور ارتباطی لارـ اوز طی دورۀ زمانی 2004 تا 2024 و بررسی عوامل مؤثر بر این تغییرات انجام شده است. برای دستیابی به اهداف پژوهش از تصاویر ماهوارهای لندست 7 و 8 (سنجندههای ETM+ و OLI) استفاده شد و طبقهبندی کاربری و پوشش زمین به روش حداکثر احتمال برای سالهای 2004، 2014 و 2024 در نرمافزار ENVI 5.6 انجام گرفت. ضریب کاپا برای بررسی صحّت نقشهها به ترتیب برابر با 94 درصد، 97 درصد و 96 درصد ارزیابی و سپس تغییرات رخداده با استفاده از روش مقایسه پس از طبقهبندی بررسی شد. در گام بعد برای بررسی عوامل مؤثر بر بروز تغییرات از مدل رگرسیون لجستیک در نرمافزار TerrSet استفاده شد و پارامترهای مورد بررسی با عنوان متغیرهای مستقل شامل: ارتفاع، شیب زمین، نزدیکی به جاده، نزدیکی به مراکز سکونتگاهی و نزدیکی به منابع آب (چاههای آب) در این مدل بررسی شد. نتایج نشان داد زمینهای بایر طی بازۀ زمانی 20 ساله کاهش 46/9 درصدی داشته و از 0005/276 کیلومترمربع در سال 2004 به 89/249 کیلومترمربع در سال 2024 رسیده است. بیشترین تغییرات مربوط به مناطق ساختهشده بوده است؛ طوری که از 7656/35 کیلومترمربع در سال 2004 به 4785/60 کیلومترمربع در سال 2024 رسیده و رشد 1/69 درصدی داشته است. پوشش گیاهی منطقه نیز حدود 47/3 درصد افزایش یافته و از 2879/40 کیلومترمربع در سال 2004 به 6851/41 کیلومترمربع در سال 2024 رسیده است. در بررسی عوامل مؤثر بر بروز تغییرات با استفاده از مدل رگرسیون لجستیک، مشخص شد که نزدیکی به منابع آب (چاهها)، شیب و نزدیکی به جاده بیشترین تأثیرات را در ایجاد تغییرات در منطقۀ لارـ اوز داشته است و ارزیابی مدل رگرسیون لجستیک با شاخصهای ROC و Pseudo-R² به ترتیب با مقادیر 939/0 و 426/0 بیانگر قابلیت بالای مدل در توصیف تغییرات و تعیین مناطق مستعد تغییر بود.