فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ژئوتوریسم به‌ عنوان یکی از گرایش‌های کلیدی گردشگری پایدار نقشی مهم در حفاظت از میراث ژئومورفولوژیک و ارتقای سواد زمین‌دانشی جامعه دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی کمّی پتانسیل ژئوتوریسمی سه ژئوسایت شاخص استان اردبیل (گردنۀ حیران، دریاچۀ نئور و پل ورگه‌سران) انجام شده است. داده‌ها از مطالعات اسنادی، مشاهدات میدانی و تحلیل ثانویه گردآوری شد. برای سنجش توان ژئوتوریستی، از دو الگوی معتبر کامنسکو و سرانوـ گونزالس تروبا بهره گرفته شد. مدل کامنسکو پنج بعد علمی، زیباشناختی، فرهنگی، اقتصادی و مدیریتی را ارزیابی می‌کند و مدل سرانو بر ارزش‌های ذاتی‌ـ علمی، فرهنگی و کاربری‌ـ مدیریتی تمرکز دارد. نتایج نشان می‌دهد گردنۀ حیران در هر دو مدل بالاترین امتیاز را کسب کرده است (۷۰ در کامنسکو و 9/20 در سرانو)، درحالی‌که نئور به‌ واسطۀ محدودیت‌های دسترسی و مدیریت کمترین امتیاز را به دست آورده است. همگرایی نتایج دو مدل اعتبار اولویت‌بندی‌ها را تقویت می‌کند و مسیر طراحی سیاست‌های فضایی‌ـ مدیریتی را روشن می‌سازد. بر پایۀ یافته‌ها، توصیه می‌شود ضمن بهبود زیرساخت و دسترسی، برنامه‌های تفسیر ژئوتوریستی، مدیریت ظرفیت برد و زون‌بندی حفاظتی‌ـ عملیاتی به‌ویژه در نواحی کم‌امتیازتر تقویت شود تا توسعۀ ژئوتوریسم با ملاحظات پایداری هم‌سو شود.