ارزیابی و رتبه‎بندی شاخص‎های پایداری محیطی فضاهای آموزش عالی (مطالعة موردی: واحدهای دانشگاه‌ فرهنگیان تهران)

نویسندگان

1 گروه هنر، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 گروه جامعه‎شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
10.22059/jtcp.2025.390372.670496
چکیده

تلفیق پایداری و آمایش در آموزش عالی هنوز در گام‎های ابتدایی خود مانده و با چالش‎های بسیاری روبه‎روست و بهبود سنجش و ارزیابی مداوم شاخص‎ها و مؤلفه‎های پایداری دانشگاهی می‎تواند باعث ایجاد تحول و ثبات در نظام آموزش عالی و کاهش نگرانی‎های روزافزون پایداری محیطی مؤسسات آموزش عالی شود. بنابراین هدف پژوهش حاضر ارزیابی و رتبه‎بندی شاخص‎های آمایشی پایداری محیطی واحدهای دانشگاه‌ فرهنگیان تهران بوده است. این پژوهش توصیفی از نوع پیمایشی است. جامعة آماری پژوهش کلیة استادان و خبرگان آشنا با واحدهای دانشگاه فرهنگیان شهر تهران بودند که با روش نمونه‏گیری تصادفی ساده و با استفاده از فرمول کوکران 52 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامة محقق‌ساخته استفاده شد که روایی آن با استفاده از روش محتوایی و روایی سازه مورد تأیید قرار گرفت و پایایی آن با روش آلفای کرونباخ تأیید شد. نتایج نشان داد آمارة تی (612/0) مؤلفة ‎مواد و مصالح پایداری محیطی معنی‏دار نیست و در حد متوسط است. اما آمارة تی (549/24-) سیستم حمل‎ونقل، آمارة تی (768/11-) بهره‎گیری از آب، آمارة تی (435/10-) مدیریت زیست‎محیطی، و آمارة تی (537/12-) انرژی و اتمسفر در سطح 001/0 منفی و معنی‏دار است. بنابراین میانگین این متغیرها به طور معنادار پایین‏تر از میانگین فرضی یعنی 3 است و در سطح نامطلوبی هستند. همچنین نتایج نشان داد وضعیت هیچ‌یک از شاخص‎های مربوط به مؤلفه‌های پایداری محیطی (مدیریت محیط زیست، سیستم حمل‎ونقل، مواد و مصالح، بهره‎گیری از آب و انرژی و اتمسفر) در وضعیت مطلوب و مساعدی قرار ندارد. بهبود وضعیت پایداری دانشگاه فرهنگیان مستلزم بازنگری اسناد بالادستی، سند چشم‎انداز دانشگاه فرهنگیان، و اهتمام ورزیدن به شاخص‎های آمایش سرزمین در برنامه‎ریزی است.