فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کتاب صوتی در ترویج فرهنگ کتابخوانی نقشی بسزا دارد و به‌عنوان گونه‌ای که از ترکیب رسانۀ مکتوب و شنیداری پیدا آمده، طی دهه‌های گذشته حامل‌های رسانه‌ای مختلفی مانند کاست، رادیو، لوح فشرده، پادکست، وبگاه اینترنتی، رسانه‌های اجتماعی و کارافزار را تجربه کرده است. این تحولات مباحث نظری و مسائل علمی گوناگونی را دربارۀ این گونۀ پیوندی موجب شده است که از آن جمله‌اند: رابطۀ این نوع شنیداری با نسخۀ مکتوبِ کتاب، استقلال کتاب صوتی، گونه‌شناسی و ابعاد هنری آن در پیوند با قالب‌های هنری شنیداری. پژوهش حاضر با طرح مسائل مذکور و با هدف گونه‌شناسی و تبیین وجوه رسانه‌ای و هنری کتاب صوتی بر مبنای نظریۀ «ادبیات صوتی» لودویگ یگر انجام می‌پذیرد که بر مبنای آن، کتاب صوتی تبدیل یک هویت متنی نوشتاری به یک هویت آوایی‌ـ‌ شنیداری و گونه‌ای ادبی‌ـ‌صوتی است. پژوهش با روش اسنادی و تحلیل محتوای کیفی انجام شده است. جامعۀ آماری تحقیق سه پلتفرم آودیبله، ساوندکلاود و ایران‌صداست و حجم نمونه به‌صورت هدفمند انتخاب شده است. نتایج حاصل از تحقیق گونه‌های کتاب صوتی را بر مبنای قالب تولید، نوع ادبی، حامل رسانه‌ای و گونه‌های جدید تقسیم‌بندی می‌کند. متن شنیداری، که برایند پیوند گفتار با دیگر عناصر صوتی است، به لحاظ هرمنوتیک از نسخۀ متنی متمایز است و در برخی از انواع مانند شعر، قصه و خاطره صرفاً شنیداری تولید می‌شود و در زمرۀ هنر شنیداری قرار می‌گیرد. استفاده از ظرفیت کتاب صوتی در حوزۀ آموزش، روزنامه‌نگاری و گردشگری که در ایران کمتر بدان توجه شده ضروری است.