فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رشد سریع شهرنشینی در شهرهایی مانند زاهدان موجب نابرابری فضایی در توزیع خدمات شهری، به‌ویژه فضای سبز، شده است. فضای سبز نه‌تنها عنصری زیباشناختی بلکه عاملی مؤثر در ارتقای سلامت، تعاملات اجتماعی، و کیفیت زندگی شهری است. پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان و توزیع فضای سبز شهری در پنج منطقة زاهدان و سنجش آن از منظر عدالت اجتماعی انجام شده است. روش پژوهش توصیفی‌ـ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل تصاویر ماهواره‌ای لندست‌‌ـ 9 و سنتینل‌ـ 2 از طریق شاخص NDVI در بستر google earth engine است. داده‌های جمعیتی و تحلیل‌های مکانی نیز با استفاده از نرم‌افزار ArcGIS انجام شد. یافته‌ها نشان داد میانگین سرانة فضای سبز در زاهدان بسیار پایین‌تر از استاندارد جهانی است (حدود ۱/۵۶ متر مربع در برابر ۹ متر مربع جهانی) و این میزان در مناطق کم‌برخوردار، مانند منطقة ۳، به کمتر از ۰/۲۸ متر مربع می‌رسد. درحالی‌که منطقة ۵ به‌ دلیل استقرار نهادهای مهم وضعیت بهتری دارد. بسیاری از پارک‌های شهری فاقد پوشش گیاهی واقعی هستند و بخش زیادی از زمین‌های شهری بدون بهره‌برداری سبز باقی مانده‌اند. در نتیجه، زاهدان با بحران عدالت محیطی روبه‌روست. برای حل این مشکل، پیشنهاد می‌شود مدیریت شهری با استفاده از داده‌های مکانی، رویکردهای مشارکتی، و الگوبرداری از شهرهای مشابه اقدام به بازتوزیع منابع، توسعة فضاهای سبز محلی، بهره‌گیری از گیاهان بومی، و احیای اراضی بایر کند. توسعة متوازن فضای سبز می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای سلامت، کاهش نابرابری، و افزایش سرزندگی اجتماعی ایفا کند.