فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به بررسی ارتباط بین تغییرات سطح آب‌های زیرزمینی و خشک شدن دریاچة ارومیه طی سال‌های 1380 تا 1394 پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد تراز دریاچة ارومیه با شیب 0.25 متر در سال کاهش یافته و آبخوان‌های صوفیان‌‌ـ شبستر، کهریز، و میاندوآب بیشترین تغییرات (ضریب تغییرات 24-79%) را تجربه کرده‌اند. تحلیل داده‌های 721 چاه پیزومتری با روش‌های درون‌یابی وزنی معکوس (IDW) در GIS نشان داد جهت جریان آب در آبخوان‌های سلماس، تسوج، و صوفیان‌ـ شبستر معکوس شده و به سمت دریاچه تغییر کرده است. ارزیابی آسیب‌پذیری با مدل MOVE نشان داد آبخوان میاندوآب با وزن 0.63 بیشترین و آبخوان‌های تبریز و ارومیه با وزن 0.45 کمترین آسیب‌پذیری را دارند. مهم‌ترین عوامل مؤثر شامل برداشت بی‌رویه از چاه‌های عمیق، تغییر کاربری اراضی به باغات، و وابستگی اقتصادی به کشاورزی بوده‌اند. درحالی‌که توسعة صنعتی و گردشگری نقش مثبتی در کاهش آسیب‌پذیری داشته‌اند. این مطالعه تأکید می‌کند مدیریت منابع آب در حوضة دریاچة ارومیه باید مبتنی بر ویژگی‌های هیدرولوژیکی و اجتماعی‌ـ اقتصادی هر آبخوان باشد و کنترل برداشت از آبخوان‌های پرخطر مانند سلماس و صوفیان‌ـ شبستر در اولویت قرار گیرد. نتایج این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاری‌های احیای دریاچة ارومیه و مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی کمک شایانی کند.