تحلیل فراگیر عوامل موثر بر نمایش سینمایی نقش وکلا در دادرسی‌های کیفری پس از انقلاب اسلامی ایران (سال‌های 1360-1394)

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس- دانشکده حقوق- گروه حقوق جزا و جرم شناسی

2 دانشگاه تربیت مدرس- دانشکده حقوق- گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی

3 دانشیار گروه انیمیشن و سینما دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس.

doi
10.22083/jccs.2020.183541.2788
چکیده

چکیدهوکلا در میان کنشگران عدالت کیفری برجسته‌ترین نقش را در فیلم‌های سینمایی مرتبط با دادرسی کیفری دارند. این امر تا حد زیادی حاصل برساخت و بازنمایی منحصربه‌فردی بوده که تحت تأثیر عوامل فرهنگی، سینمایی و سیاسی شکل‌گرفته است. طبق تقسیم‌بندی فیسک این سه عامل را می‌توان به ترتیب به سه سطح واقعیت، بازنمایی و ایدئولوژی تقسیم کرد. در سطح واقعیت، عوامل فرهنگی که عملکرد وکلا را مورد مناقشه قرار می‌دهد، بر نمایش وکلای سینمای ایران تأثیر گذاشته است. در سطح بازنمایی، سینمای هالیوود بر مبنای نظام دادرسی اتهامی، تاثیر بسزایی در شکل دفاع و اختیارات وکلا در فضای دادگاه داشته است. در سطح ایدئولوژیک نیز تصویر وکلا حاصل بخشی از گفتمان راجع به فضای فکری بوده است که گاهی نقشی همگام و گاهی مخالف با ایدئولوژی و قدرت حاکم داشته است. وکلای پیش از سال 1376 عمدتاً کنشگران مبارزه با نظام فاسد قضایی شاهنشاهی بوده‌اند که البته در این راه موفقیتی کسب نکرده‌اند. پس از سال 1376 وکلای زن به نحو گسترده‌ای با بازنمایی‌های مثبت وارد سینمای ایران شدند. وکلای زن در تلاشند تا در نظام مردسالار قضایی، عدالت را برای زنان محقق کنند که البته این وکلا نیز موفق به رسیدن به هدف خود نمی‌شوند. تحقیق حاضر بر آن است تا زمینه‌ها و چرایی چنین بازنمایی‌های متفاوتی از وکلا را در سینمای پس از انقلاب ایران را ریشه‌یابی نماید.