فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییرات گستردة کاربری اراضی در چند دهة اخیر به یکی از چالش‌های کلیدی پایداری سرزمین در نواحی شمالی کشور به‌ویژه در استان مازندران تبدیل شده است. در تحقیقات، اهمیت عوامل نهادی در تحولات کاربری اراضی کمتر مورد توجه و بررسی قرار گرفته است. مطالعة حاضر با بهره‌گیری از روش‌شناسی کیو به بررسی نقش عوامل نهادی در تغییر کاربری اراضی در دهستان کلیجان رستاق علیای شهرستان ساری پرداخته است. بدین منظور ابتدا فضای گفتمان مجموعه عوامل نهادی تأثیرگذار از مبانی نظری و پیشینة تحقیق استخراج و در چهار گروه اصلی مقررات قانونی، سیاست‌ها، آداب و رسوم، و هنجارهای اجتماعی‌ـ فرهنگی دسته‌بندی شدند. در نهایت 35 گزارة کلیدی استخراج و توسط 30 نفر از ذی‌نفعان محلی با استفاده از جدول کیو اولویت‌بندی شد. جامعة نمونه از دهیاران و شورای روستا، بخشداری، شهرداری، و شاغلان صنایع چوب و کاغذ مازندران به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شد. در ادامه داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از نرم‌افزار KADE مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌های تحقیق نشان داد ضعف نهادهای محلی در مالکیت اراضی، ضعف در اجرای قوانین جلوگیری از تغییر کاربری اراضی، ضعف در مدیریت کاربری اراضی، و ضعف در پاسخگویی و هماهنگی بین دستگاه‌های مرتبط به ترتیب مهم‌ترین دیدگاه‌های مرتبط با عوامل نهادی مؤثر در تغییرات کاربری اراضی دهستان کلیجان رستاق علیای شهرستان ساری است. مبتنی بر یافته‌های تحقیق تقویت نظام حکمروایی کاربری اراضی از طریق ایجاد و تقویت میزان پاسخگویی و شفافیت دستگاه‌های اجرایی و ارتقای جایگاه نهادها و کنشگران محلی در مدیریت و نظارت بر کاربری اراضی پیشنهاد می‌شود.