بررسی اثر نهادهای رسمی کلان‌شهر اصفهان بر تحقق‌پذیری برنامه‌ریزی راهبردی با رویکرد آینده‌پژوهی

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

2 گروه جغرافیا، مرکز تحقیقات گردشگری، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران.

3 گروه شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

doi
10.22059/jtcp.2025.384074.670476
چکیده

پرورش مسیرهای توسعة جدید در مناطق شهری نیازمند یک فرایند برنامه‌ریزی راهبردی است. برنامه‌ریزی راهبردی یکی از مراحل اجرایی آینده‌پژوهی است که به وسیلة حضور و مشارکت و ارتقای آگاهی شهروندان در عرصه‌های مختلف صورت می‌گیرد. از این نظر آینده‌پژوهی جایگزین برنامه‌ریزی راهبردی نیست.این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش‌شناسی پژوهش توصیفی‌ـ تحلیلی است که با مطالعة مبانی نظری و با استفاده از روش دلفی شاخص‌ها و متغیرهای تأثیرگذار در برنامه‌ریزی راهبردی در قالب چهار بعد کلی (کالبدی، اجتماعی‌ـ فرهنگی، مدیریتی‌ـ نهادی، ساختاری‌ـ فرایندی) و 39 گویه یا زیرشاخص استخراج شد. تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع‌آوری‌شده در پژوهش حاضر به وسیلة آزمون‌های آماری همچون تحلیل اثر متقاطع ، ابزار GWR از مجموعة آمار فضایی، و ... به کمک نرم‌افزار Micmac، GIS، و SPSS انجام شد. نتایج مدل‌سازی اثر نهادهای رسمی بر آیندة پژوهش نشان داد شفافیت اهداف و سیاست‌ها و دستورالعمل‌های رسمی و غیر رسمی سازمان بیشترین سهم را در اثرپذیری مستقیم و غیرمستقیم آینده‌پژوهی در سطح شهر اصفهان داشته‌اند. همچنین نتایج تحلیل فضایی مؤثر بر میزان گسترش برنامه‌ریزی راهبردی شهر اصفهان نشان داد بعد مدیریتی‌ـ نهادی اثر قابل توجهی بر گسترش برنامه‌ریزی راهبردی شهر اصفهان خواهد داشت و شاخص اجتماعی‌ـ فرهنگی مهم‌ترین شاخص تأثیرگذار بر برنامه‌ریزی راهبردی در سطح این شهر است.