بهرۀ کارشناسی در کاربست و نمایاندن دانش سودمند در اثبات (مطالعۀ تطبیقی در حقوق ایران، آمریکا و فرانسه)
نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه تهران
doi
10.22034/law.2021.46266.2915چکیده
در گفتمان دانش و دادرسی، کارشناسی- خواه بهعنوان دلیلی گواهگونه و خواه دلیلی جداگانه- راهکار پذیرفتهشده در نظامهای حقوقی بوده است. نگاه نظامهای حقوقی به این موضوع یکسان نیست. رویکرد نظام حقوقی ایالات متحده برای پذیرش دانش در دادرسی، توجه به معیارهای منطقی و خردگرایانه در کنار پذیرش همگانیِ نتایج، و روشمندی و برخورداری از اصول و احراز انطباق کافی با رویدادها و دادههای دعوایی است. در ایران و در نظام حقوق مدنی (حقوق نوشته)، بر بعضی ضوابط تأکید شده، اما ارزیابیِ نظریۀ کارشناس با دادگاه است و این کارآمدیِ این نظریه را به پرسش گرفته است. سخن بر سر این است که اگر پس از سنجش و زدن سنگ محک بر کارشناسی، اعتبار آن احراز شد، چگونه دادرس میتواند چشم خود را به علم حاصل از کارشناسی ببندد. در این میانه، پیوند زدنِ دو دلیلِ بهظاهر بیربطِ گواهی و کارشناسی بههم، گشایندة برخی گرههای بسته در پذیرش علم و دانش در دادرسی خواهد بود. به باور نگارنده، حقوق ایران باید به سوی تبیین سنجههای خردگرایانه برای ارزیابی نظر کارشناسی برود.