فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

روند سریع شهرنشینی به طور قابل توجهی الگوهای کاربری و پوشش اراضی (LULC) را تغییر داده و با جایگزینی مناظر طبیعی، با سطوح نفوذناپذیر، شدت اثر جزیرة گرمایی شهری (UHI) را افزایش داده است. این مطالعه اثربخشی راه‌حل‌های مبتنی بر طبیعت (NBS) را در کاهش شدت UHI در شهر قائم‌شهر ایران با استفاده از داده‌های دورسنجی و مدل سرمایش شهری InVEST (UCM) ارزیابی می‌کند. نقشه‌های LULC برای سال‌های 2003، 2013، و 2023 از تصاویر ماهواره‌ای لندست استخراج و پیش‌بینی‌های سال 2033 تحت سناریوهای توسعة پایه (BAU) و مبتنی بر طبیعت (NBS) با استفاده از مدل CA-Markov انجام شد. مدل UCM برای تحلیل تغییرات مکانی شاخص کاهش گرما (HMI) با در نظر گرفتن ویژگی‌های زیست‌فیزیکی فضاهای سبز و آبی شهری مانند سایه، تبخیر‌ـ تعرق، و بازتاب به کار گرفته شد. نتایج نشان داد از سال 2003 تا 2013 پوشش درختی (2/15 کیلومترمربع) و پهنه‌های آبی (8/3 کیلومترمربع) به طور قابل توجهی کاهش یافته؛ درحالی‌که اراضی کشاورزی (5/55 کیلومترمربع) و ساخت‌وسازهای انسانی (3/26 کیلومترمربع) افزایش داشته‌اند. تا سال 2023 تنها 67 درصد منطقه دارای ظرفیت خنک‌کنندگی بالا (CC>0.9) بود؛ درحالی‌که این مقدار در سال 2003 حدود 91 درصد بود. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد حتی با اجرای NBS، در سناریوی BAU، ظرفیت خنک‌کنندگی منطقه تا سال 2033 حدود 23 درصد کاهش خواهد یافت. بیشترین اثر خنک‌سازی متعلق به پوشش درختی با کاهش میانگین دمای 32/3 درجة سانتی‌گراد بود و مراتع با کاهش 21/3 درجه در رتبة بعدی قرار گرفتند. یافته‌های این پژوهش بر اهمیت اجرای راهکارهای NBS مانند توسعة پوشش گیاهی شهری و استفاده از بام‌ها و دیوارهای سبز در کاهش اثر جزیرة گرمایی شهری و دستیابی به توسعة شهری پایدار تأکید دارد.