واکاوی و پایش سیاست‌های اجتماعی- فضایی در پهنه‌ی جغرافیایی شهر (موردپژوهی: شهر گرگان)

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیئت ‏علمی گروه جغرافیا و برنامه ‏ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکدۀ علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22059/jhgr.2020.240347.1007533
چکیده

سیاست‏های اجتماعی- فضایی زنجیره‏ای از تصمیم‏های اختیارشده توسط مراجع عمومی در هر یک از سطوح ملی، منطقه‏ای، فراشهری، و شهری هستند که بر نحوة زیست انسان‏ها در شهرها، مشکل‏های شهرها، و کیفیت زندگی در آن‏ها اثر می‏گذارند. در سیاست‏گذاری شهری ممکن است لابی‏های سیاسی، رسانه‏ها، و گروه‏های فشار خارج از سازوکار رسمی سیاست‏گذاری نیز قادر شوند ترجیح‏های خود را بدون پیمودن یک فرایند تصمیم‏گیری در سیاست‏ها وارد کنند. بنابراین، تحقیق حاضر به واکاوی و واپایش سیاست‏های اجتماعی و نابرابری فضایی در شهر گرگان می‏پردازد. تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی- تحلیلی و شیوة گردآوری داده‏ها اسنادی-کتابخانه‏ای است. از تکنیک‏های کمی- ریاضی تصمیم‏گیری چندمعیارة وازپاس، دابلیو‏اس‏آ، کوپراس و برای وزندهی از آنتروپی شانون استفاده شد. همچنین،برای نتیجه‏گیری بهتر از تکنیک تلفیقی کاندرست استفاده شده است. یافته‏های پژوهش حاضر نشان می‏دهد شاخص‏های خدمات شهری در نواحی هشتگانة گرگان به صورت متوازن توزیع نشده و تفاوت چشم‏گیری بین نواحی شهر گرگان از نظر برخورداری از شاخص‏های عدالت فضایی ملاحظه می‏شود. یافته‏های تکنیک تلفیقی کاندرست بیانگر آن است که نواحی 4 و 1 به‏ترتیب در بالاترین و پایین‏ترین سطح شاخص‏های رفاه اجتماعی قرار گرفته‏اند. اولویت‏بندی نواحی از لحاظ برخورداری از شاخص‏های خدمات شهری نشان می‏دهد که نواحی 4، 3، و 6 به‏عنوان نواحی برخوردار، نواحی 7 و 8 به‏عنوان نواحی نیمه‏برخوردار، و نواحی 2، 5، و 1 به‏عنوان نواحی محروم از خدمات زیرساخت‏شهری قرار دارند. با توجه به یافته‏های این تحقیق، مدیران و مسئولان شهری،به‏ویژه سیاست‏گذاران و مشاوران توسعة برنامه‏ریزی استراتژیک و راهبردی- عملیاتی شهرداری گرگان، می‏توانند با تغییر سیاست و اصلاح بودجه‏بندی فضایی و تدوین برنامه‏‏های اجرایی سالانه، نابرابری‏های فضایی را کاهش دهند و در نتیجه محیط شهری پایدارتری را در محور‏های مختلف برای شهروندان تضمین کنند.