تأملی بر مفهوم برابری در اندیشة خبرگان قانون اساسی (1358)
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه تبریز،
2 دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه قم.
3 دانشیار دانشگاه قم
doi
10.22034/law.2022.42144.2732چکیده
برابری در مفهوم حقوقیاش هنجاری فلسفی محسوب میشود که بسیاری از حقها و آزادیهای بنیادین موجود در قانون اساسی از آن سرچشمه میگیرد. در پژوهش پیش رو نویسندگان پس از بررسی و پیریزی جنبۀ نظری برابری و انواع آن (برابری شکلی و برابری ماهوی)، به توصیف و ارزیابی گفتارهای مندرج در صورت نهایی مشروح مذاکرات خبرگان قانون اساسی ١٣٥٨ که به تصویب اصول مربوط به برابری منتهی شد، پرداختهاند. پرسشهای اصلی تحقیق این است که قانونگذاران اساسی سال 1358 چه قرائتهایی از برابری شکلی و ماهوی داشتهاند؟ آنان بهرغم پذیرش انواع برابری در متن قانون اساسی، از انواع برابری در مجلس خبرگان برداشتهای گوناگونی داشتهاند. گرچه آنان قرائتهای اختلافی ظاهری و جزئی از برابری شکلی داشتند، اما در نهایت، اصل برابری شکلی را در اصول مرتبط گنجاندند. از سوی دیگر، برابری ماهوی در دیدگاههای خبرگان قانون اساسی معنایی نسبی و شکننده دارد؛ به این معنا که با وجود مقبولیت پارهای از مصادیقِ برابری ماهوی نظیر حقوق مربوط به تبعیض مثبت در نگرش قانونگذاران اساسی در تصویب اصول مرتبط، به سبب توجه به آموزههای دین اسلام در خصوص برابری و موازین آن و مذهب تشیع بهعنوان رکن اولیه و خطوط راهبردی تقنین، پارهای از مصادیق برابری ماهوی در قانون اساسی با قید موازین اسلامی همراه شده است.
