مطالعه اثر محدوده داده آزمون کشش تک-محوره بر مدل هایپرالاستیک جهت مدل‌سازی دیسک آب‌بند پلی‌یورتانی

نویسندگان

1 مرکز پژوهش و فناوری خط لوله (PRTC)، دانشکده مهندسی مکانیک و انرژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.

2 مرکز پژوهش و فناوری خط لوله (PRTC)، دانشکده مهندسی مکانیک و انرژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.

doi
10.22060/mej.2025.24318.7858
چکیده

استفاده از خطوط لوله یکی از اصلی‌ترین روش‌های انتقال مواد در صنایع مختلف است. در این میان، تمیزکاری و بازرسی دوره‌ای لوله‌ها نقش مهمی در افزایش بهره‌برداری و بازدهی سیستم ایفا می‌کند. توپک‌رانی یکی از مؤثرترین روش‌ها برای تمیزکاری، بازرسی و همچنین ایجاد آب‌بندی درون لوله‌هاست. بررسی رفتار المان‌های توپک حین عبور از لوله‌های فلزی، برای جلوگیری از گیر افتادن و انسداد آن‌ها، ضروری به‌نظر می‌رسد. یکی از مراحل کلیدی در مدل‌سازی و تحلیل عددی دیسک‌های آب‌بند پلی‌یورتانی، که مهم‌ترین جزء آب‌بندی در توپک‌ها محسوب می‌شوند، تخمین رفتار هایپرالاستیک این مواد است؛ چراکه این الاستومرها قادر به تحمل کرنش‌های بزرگ هستند. با این حال، محدوده کرنش واقعی دیسک‌ها در کاربرد عملی، کوچک‌تر از مقادیر داده‌شده در آزمون‌های کشش است. در نتیجه، انتخاب دقیق بازه داده‌های تنش-کرنش برای محاسبه ضرایب مدل‌های هایپرالاستیک، یکی از چالش‌های مهم در تعریف این مواد در شبیه‌سازی عددی محسوب می‌شود. به‌منظور بررسی دقیق‌تر، آزمون تجربی توپک‌رانی تک‌دیسک برای سه دیسک با ضخامت‌های مختلف در چهار لوله فلزی با ضخامت دیواره متفاوت انجام شد. نتایج این آزمون برای صحت‌سنجی تحلیل عددی مورد استفاده قرار گرفت. بررسی‌ها نشان دادند که استفاده نامناسب از داده‌های تنش-کرنش می‌تواند منجر به تغییر نتایج تا ۲۵ درصد در بازه مورد مطالعه گردد.