تجزیه و تحلیل خشک‌سالی هیدرولوژیک و پهنه‌بندی کاهش جریان رودخانه‌ای حوزه آبخیز حبله رود

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات بین‏المللی بیابان، دانشکدگان کشاورزی و منابع ‏طبیعی و کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 مرکز تحقیقات بین‏المللی بیابان، دانشکدگان کشاورزی و منابع ‏طبیعی و کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 مرکز تحقیقات بین‏المللی بیابان، دانشکدگان کشاورزی و منابع ‏طبیعی و کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jtcp.2024.378499.670458
چکیده

طی چند دهة‏ اخیر افزایش تقاضای آب به دلیل افزایش جمعیت و گسترش فعالیت‏های انسانی سبب شده این منبع حیاتی به نحو مطلوب مورد استفاده قرار نگیرد و با فشار مضاعف روبه‌رو شود. این مسئله به‌خصوص در سال‏هایی که با پدیده‏‏های تغییر اقلیم و خشک‏سالی مواجه هستیم و میزان آب‌های جاری به حداقل خود رسیده است حادتر شده و تبعات محیط زیستی را به دنبال داشته است. از این رو، محاسبة‏ جریان حداقل در رودخانه و دانستن ویژگی‏های آن در مطالعات هیدرولوژیکی مختلف از جمله مدیریت کیفیت آب، تعیین حداقل دبی مورد نیاز جهت تولید برق، طراحی سیستم‏های آبیاری، و ارزیابی تأثیر دوره‏های خشک‏سالی طولانی‌مدت بر اکوسیستم‏های آبی بسیار مهم است. پژوهش حاضر به بررسی خشک‌سالی هیدرولوژیک و دوره‏های کمبود جریان با استفاده از روش حدآستانه (70Q، 80Q، 90Q، و میانه) در حوزة ‏آبخیز حبله‏رود پرداخته و نتایج به منظور تشخیص دوره‏های خشک و پهنه‏بندی این پدیده مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان داد بیشترین حجم کمبود و بیشترین تداوم خشک‏سالی هیدرولوژیک در حدآستانه‏ در بیشتر ایستگاه‏ها از روند صعودی تبعیت می‌کنند. در نهایت بر اساس نقشة پهنه‏بندی نهایی مشخص شد قسمت‏های مرکزی حوضه خشک‏سالی شدیدتری را تجربه کرده‏اند.