تجزیه و تحلیل خشکسالی هیدرولوژیک و پهنهبندی کاهش جریان رودخانهای حوزه آبخیز حبله رود
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات بینالمللی بیابان، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی و کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران
2 مرکز تحقیقات بینالمللی بیابان، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی و کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران
3 مرکز تحقیقات بینالمللی بیابان، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی و کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران
4 معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jtcp.2024.378499.670458چکیده
طی چند دهة اخیر افزایش تقاضای آب به دلیل افزایش جمعیت و گسترش فعالیتهای انسانی سبب شده این منبع حیاتی به نحو مطلوب مورد استفاده قرار نگیرد و با فشار مضاعف روبهرو شود. این مسئله بهخصوص در سالهایی که با پدیدههای تغییر اقلیم و خشکسالی مواجه هستیم و میزان آبهای جاری به حداقل خود رسیده است حادتر شده و تبعات محیط زیستی را به دنبال داشته است. از این رو، محاسبة جریان حداقل در رودخانه و دانستن ویژگیهای آن در مطالعات هیدرولوژیکی مختلف از جمله مدیریت کیفیت آب، تعیین حداقل دبی مورد نیاز جهت تولید برق، طراحی سیستمهای آبیاری، و ارزیابی تأثیر دورههای خشکسالی طولانیمدت بر اکوسیستمهای آبی بسیار مهم است. پژوهش حاضر به بررسی خشکسالی هیدرولوژیک و دورههای کمبود جریان با استفاده از روش حدآستانه (70Q، 80Q، 90Q، و میانه) در حوزة آبخیز حبلهرود پرداخته و نتایج به منظور تشخیص دورههای خشک و پهنهبندی این پدیده مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان داد بیشترین حجم کمبود و بیشترین تداوم خشکسالی هیدرولوژیک در حدآستانه در بیشتر ایستگاهها از روند صعودی تبعیت میکنند. در نهایت بر اساس نقشة پهنهبندی نهایی مشخص شد قسمتهای مرکزی حوضه خشکسالی شدیدتری را تجربه کردهاند.