رویکرد سرزمینی به توسعة روستایی ایران (مروری سیستماتیک)
نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22059/jtcp.2023.364662.670404چکیده
سالهای زیادی از تهیه و اجرای طرحهای توسعة پایدار روستایی در سطح کشور میگذرد. ولی هنوز در بسیاری از مناطق کشور روستاییان با چالشهای متعدد مواجهاند. در این زمینه برنامهریزان و مجریان حکومتی تلاش کردهاند تا با ارائة رویکردهای جدید از معضلات و مسائل مناطق روستایی کشور بکاهند. بر این اساس، پژوهش حاضر بر آن است تا ضمن نقد و ارزیابی رویکردهای سنتی مطرح در برنامهریزی توسعة روستایی کشور رویکرد متفاوتی را به مقولة توسعة روستایی در قالب تحلیلهای انتقادی و تطبیقی ارائه دهد. بر این مبنا، بر حسب ماهیت تحقیق، نوع پژوهش توسعهای و روش آن تحلیلی ـ تفسیری و شیوة گردآوری دادهها نیز کتابخانهای و اسنادی است. یافتههای پژوهش نشان میدهد کماکان حاکمیت رویکرد بالا به پایین بر مبنای رهیافت برونزا و برنامهریزی بخشی بر نظام توسعة روستایی ایران غلبه دارد و به همین دلیل توسعة درخور جوامع روستایی در سطح کشور محقق نشده است. نتایج پژوهش مبین آن است که توسعة پایدار روستایی زمانی در سطح کشور تسهیل میشود که خصیصههای رویکرد سرزمینی را در بر داشته باشد. بدین معنی که پیشنهادی فراتر از کشاورزی، مبتنی بر مشارکت همة ذینفعان، با تأکید بر اهمیت سهم عوامل اجتماعی و نهادهای روستایی و دربرگیرندة مشاغل کشاورزی و غیر کشاورزی با توجه به ارتباط بین بخشهای کشاورزی، صنعتی، و خدماتی و مهمتر از همه با دیدگاهی فضایی بر پیوندهای شهری و روستایی منطبق است. بنابراین، فرایند توسعة روستایی کشور از نظر اقتصادی منطقی، از نظر اجتماعی عادلانه، و به لحاظ زیستمحیطی مسئولانه خواهد بود.