تحلیل عدالت فضایی کاربری‌های خدماتی در مناطق شهری با تکنیک ORESTE (مورد مطالعه: مناطق هشت‌گانه شهر قم)

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 گروه جغرافیا و برنامه‏ریزی شهری، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22059/jtcp.2023.363500.670401
چکیده

عدالت فضایی کاربری‏ها یا به عبارتی دیگر توزیع عادلانه و عاقلانه و متوازن کاربری‏های شهری  یکی از مسائل مهم برنامه‏ریزی شهری است. مطالعة حاضر از نظر هدف پژوهشی و از نظر ماهیت تحلیلی است. اطلاعات کتابخانه‏ای این پژوهش از کتب و مقالات گردآوری شده است. برای تحلیل از شاخص سرانة کاربری‏های خدماتی بهره گرفته شده که این سرانه‏ها در نرم‌افزار GIS محاسبه شده است. جامعة آماری پژوهش نیز مناطق هشت‏گانة شهر قم‌اند. این پژوهش تلاش کرده عدالت فضایی کاربری‏های خدماتی مناطق هشت‏گانة شهر قم را با تکنیک ORESTE، بر اساس شاخص‏ها، که سرانة کاربری‏های خدماتی هستند، تحلیل کند. برای این منظور ابتدا با روش آنتروپی‏شانون به شاخص‏ها وزن داده شد که بیشترین وزن به کاربری‏‏ جهانگردی و کمترین وزن به پارک اختصاص یافت. پس از وزن‌دهی، تکنیک ORESTE انجام شد که منطقة 7 بیشترین و منطقة 6 کمترین میزان سرانه را کسب کردند. سپس با ضریب پراکندگی، به صورت دو‏به‏دو، پراکندگی سرانة کاربری‏های خدماتی مناطق محاسبه شد که نتایج نشان داد منطقة 2 و 8 از بیشترین و منطقة 5 و 7 از کمترین پراکنش فضایی کاربری‏های خدماتی برخوردارند. همچنین با ضریب همبستگی اسپیرمن رابطة همبستگی بین جمعیت هر منطقه با سرانة کاربری‏های خدماتی محاسبه شد که نتیجه رابطة همبستگی منفی را نشان داد؛ بدین معنی که هر چه جمعیت افزایش پیدا کند میزان سرانة کاربری‏های خدماتی کاهش پیدا می‏کند.