ارزیابی آثار تغییرات کاربری اراضی بر خدمات اکوسیستم بر اساس مدل InVEST (مطالعة موردی: استان چهارمحال و بختیاری)
نویسندگان
1 گروه مهندسی محیطزیست، دانشکدة منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران
doi
10.22059/jtcp.2023.365685.670408چکیده
بارزترین نمونة فعالیتهای انسان در سرزمین، به دلیل افزایش جمعیت و نیاز به توسعه، تغییرات کاربری اراضی است که منجر به تغییر در تدارک خدمات اکوسیستم میشود. بدین منظور، مطالعة حاضر با هدف ارزیابی کمّی ظرفیت ذخیرة کربن و کیفیت زیستگاه و نمایش توزیع فضایی آنها برای دستیابی به پایداری اجتماعیـ اکولوژیکی، استفادة پایدار از منابع زمین، و تدوین برنامهها و سیاستهای مناسب در برنامههای آمایشی استان چهارمحال و بختیاری انجام شد. مدلسازی خدمات اکوسیستمی منتخب با استفاده از مدلهای نرمافزار InVEST و ظرفیت ارائة آنها در طبقات کاربری اراضی با استفاده از آنالیز Zonal Statistics در محیط نرمافزار GIS محاسبه شد. نتایج نشان داد مناطق ذخیرهسازی کربن با ارزش بسیار زیاد در مناطق با پوشش جنگلی متمرکز شدهاند که ظرفیت جذب کربن قوی دارند و بزرگترین مخزن کربن در اکوسیستمها هستند. به همین ترتیب در این مناطق نیز بالاترین کیفیت زیستگاه مشاهده شد و در مکانهایی که پوشش گیاهی تکهتکه شده و محیط اطراف آن با منابع تهدید انسانی اشغال شده است کیفیت زیستگاه کاهش یافته است. از نظر توزیع فضایی، ذخیرة کربن و کیفیت زیستگاه الگوی توزیع فضایی کمـ بالاـ متوسط از شمال به جنوب را نشان دادند. نقشههای خدمات اکوسیستمی ایجادشده در این مطالعه میتواند در شناسایی مناطق بالقوة عرضة ذخیرهسازی کربن و کیفیت زیستگاه مفید باشد و مبنای علمی را برای بحث بیشتر توسط سیاستگذاران دربارة برنامهریزی کاربری زمین در آینده از منظر به حداقل رساندن تغییرات اقلیمی و افزایش تنوعزیستی فراهم کند.