تحلیل اثر جریانات شبکه در تحولات کالبدی‌ـ فضایی پیوندهای روستایی‌ـ شهری (نمونة موردی: هنزا)

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران

2 گروه گردشگری، دانشکدة گردشگری، مجتمع آموزش عالی بم، بم، ایران

3 گروه گردشگری، دانشکدة گردشگری، مجتمع آموزش عالی بم، بم، ایران

doi
10.22059/jtcp.2023.366227.670410
چکیده

پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش ترکیبی از روش‌های اسنادی و پیمایشی است. برای گردآوری اطلاعات و داد‏ه‏های مورد نیاز از شیوه‏های اسنادی و میدانی استفاده شد. همچنین با توجه به هدف تحقیق، از بین خانوارهای روستاهای منتخب، 352 خانوار به عنوان نمونه با استفاده از فرمول کوکران تعیین شدند. به طور خاص، در این پژوهش با بهره‏گیری از نرم‌افزارهای تحلیل فضایی Gephi‏ و GIS و روش تحلیل شبکه به تحلیل جریان‏ها و روابط عنوان‌شده در ناحیة مورد مطالعه پرداخته شد تا از این طریق امکان شکل‏گیری شبکة منطقه‏ای مبتنی بر پیوندها و توسعۀ یکپارچۀ روستایی‌ـ شهری بررسی شود. نتایج نشان‌دهندة آن است که همبستگی مستقیم بین جریان‏ها و سطح توسعه‌یافتگی سکونتگاه‌های روستایی جهت شکل‏گیری شبکۀ منطقه‏ای وجود دارد. جریانات فضایی، به‌ویژه جریان اقتصادی و جمعیت، زمینة تعاملات روستایی‌ـ شهری را در ناحیة مورد مطالعه فراهم کرده است و در سلسله مراتب شبکه‏ای سطح اول روستاهای پیرامون در دریافت خدمات تابع کانون شهری هنزا با بالاترین امتیاز در خدمات‌دهی هستند. در واقع، فقدان برنامه‏ریزی توسعة فضایی برای نظم‏دهی به چگونگی روابط و پیوندها و به دنبال آن کم‌توجهی به نقش روستاهای پیرامونی هنزا موجب شده نتوانیم جریانات و عوامل شکل‏دهنده و تأثیر‏گذار بر این پیوندها را طوری هدایت کنیم که زمینه‏ساز توسعه در کل منطقه باشند.