بررسی تأثیر گسترش زمینشهری بر فرم فضایی منطقۀکلانشهری تهران
نویسندگان
1 گروه برنامهریزی شهری و منطقهای، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 گروه برنامهریزی شهری و منطقهای، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22059/jtcp.2022.345565.670333چکیده
مناطق کلانشهری به مثابۀ شکل جدیدی از شهرنشینی به سرعت در حال گسترش هستند و تحت تأثیر عوامل مختلف الگوهای رشد متفاوتی را به خود گرفتهاند. هدف اصلی این مقاله بررسی سیر تحولات فرم منطقۀ کلانشهری تهران تحت تأثیر گسترش زمینشهری صورتگرفته طی سالهای 1365 تا 1395 با استفاده از تابع تراکم زمینشهری است. نتایج این تحقیق نشان میدهد روند گسترش زمینشهری در سالهای اخیر فرم منطقه را به سوی الگوی پراکنده و غیرمتمرکز سوق داده است. نتایج بررسی روند گسترش زمینشهری بر فرم منطقه در سطح میانی و خرد نشان میدهد سایر شهرها پیرامون کلانشهر تهران نیز با گذشت زمان گستردهتر و پراکندهتر شدهاند. یافتهها نشان میدهد با گذشت زمان تراکم شهری در مناطق پسکرانۀ شهری و مناطق روستایی و پیرامونی کلانشهر تهران تحت تأثیر امواج گسترش شهری افزایش یافتهاست. در منطقۀ کلانشهری تهران، افزایش مرز بین لبۀ شهری و مناطق پیرامون طی بازۀ زمانی سیساله توصیفکنندۀ گسترش وسیع شهری است. در منطقۀ کلانشهری تهران طی سالهای اخیر شیب، تغییرات اراضی بایر، فاصله از نواحی ساختهشده، تغییرات کاربری کشاورزی و فاصله از راههای اصلی بیشترین تأثیر را بر گسترش زمینشهری داشتهاند. رشد شتابان و گسترش شهری به شکل پراکنده و غیرمتمرکز در مناطق کلانشهری، بیش از همه، مناطق پیرامونی را تحت تأثیر قرار میدهد و موجب بر هم خوردن نظم فضایی، از بین رفتن اراضی با ارزش طبیعی در پیرامون، افزایش حاشیهنشینی و اسکان غیررسمی و ادغام نواحی روستایی در فضای شهری میشود.
