آینده‌پژوهی اجرای اهداف سند ملی آمایش سرزمین

نویسندگان

1 گروه جامعه‌شناسی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران

2 گروه آینده‌پژوهی، دانشکده حضرت ولیعصر، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

doi
10.22059/jtcp.2023.348562.670349
چکیده

با توجه به اهمیت ویژة موضوع آمایش سرزمین در کشور و گذشت بیش از یک سال از تصویب و ابلاغ سند ملی آمایش سرزمین در اسفندماه 1399 و نگرانی دربارة اقدامات عملی به منظور اجرای مصوبات سند ملی آمایش در دستگاه‌های مجری، مسئلة اصلی در این پژوهش آن است که با توجه به نقش‌آفرینی بازیگران مرتبط اجرای سند در چه شرایطی قرار خواهد گرفت؟ روش‌شناسی پژوهش بازیگرمحور است و با روش‌های اکتشافی و خبره‌محور انجام شده است. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه بود که 23 نفر از خبرگان حوزة آمایش سرزمین کشور آن را تکمیل کردند. تحلیل‌ها با استفاده از نرم‌افزار آینده‌پژوهی مکتور انجام گرفت و یافته‌ها نشان داد از 33 بازیگر اولیة اثرگذار در اجرای سند 13 بازیگر به عنوان بازیگر اصلی توسط پنل خبرگان انتخاب شدند که در میان آن‌ها متأسفانه تا به امروز عزم و ارادة جدّی به منظور اجرای سند ملی آمایش سرزمین در افق پیش رو دیده نمی‌شود. به عبارت دیگر، الزام‌آوری مفاد سند و توانایی دستگاه‌های نظارتی در حدی نیست که بازیگران اصلی دخیل در اجرای سند را ملزم به تمکین کند. بنابراین، پیش‌بینی می‌شود در آینده اجرای سند با چالش‌های اساسی از سوی نهادها و بازیگران روبه‌رو شود. لازم است نهاد متولی (سازمان برنامه و بودجه و شورای عالی آمایش)، با پیگیری‌های جدّی و ارتباط مؤثر و سازگاری نهادی قوی میان بازیگران و پای ‌کار آوردن همة دستگاه‌های مجری، زمینة ایجاد عزم ملی به منظور اجرای هر چه سریع‌تر سند ملی آمایش سرزمین را فراهم آورد.