تحلیل اهمیت شاخص ‏های توسعة پایدار شهری در ایران و مقایسة آن با شاخص‏ های جهانی

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکدة شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، گلستان، ایران

2 گروه محیط زیست، دانشکدة مهندسی منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه محیط زیست، دانشکدة شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، گلستان، ایران

4 گروه محیط زیست، دانشکدة شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، گلستان، ایران

5 گروه گیاه‌شناسی، اکولوژی و فیزیولوژی گیاهی، دانشگاه کوردوبا، کوردوبا، اسپانیا

doi
10.22059/jtcp.2022.348227.670348
چکیده

امروزه گسترش شهرنشینی مسائل بسیاری را برای کشورهای جهان و به‌خصوص کشورهای در حال توسعه به وجود آورده است. ایران یکی از کشورهای در حال توسعه است که در سال‌های اخیر، به دلیل افزایش جمعیت، به‌خصوص در مناطق شهری، گرفتار آسیب‏های فراوان شده است. در سال‏های اخیر کشورهای جهان تلاش کرده‏اند با استفاده از توسعة پایدار شهری بر مشکلات ناشی از شهرنشینی ناپایدار چیره شوند. در این زمینه، محققان مطالعة پیش رو را با هدف تعیین تفاوت‏ها و شباهت‏های سیستم‏های ارزیابی پایداری موجود در کشورهای در حال توسعه و توسعه‌یافته و تبیین نیازهای کشورهای در حال توسعه، مانند ایران، برای بهبود مدیریت مناطق شهری انجام داده‏اند. بنابراین، در تحقیق حاضر شاخص‏های پایداری شهری جهانی نظیر BREEAM Community، CASBEE-UD، GBI Township، LEED-ND، IGBC Green Townships، GRIHA-LD، Green Star، و IUSAF بررسی و با سامانة مورد نظر در کشور ایران (IUSI) مقایسه شد. در این فرایند، تفاوت‏ها و شباهت‏های سامانه‏های ارزیابی منتخب از نظر نوع و میزان اهمیت شاخص با یک‌دیگر مقایسه شد. بر پایة نتایج تحقیق، چالش‏های شهرنشینی در کشورهای مختلف جهان بر اساس سطح توسعه‌یافتگی و وضعیت محیط زیستی، اجتماعی، اقتصادی، و ژئوپلیتیک با یک‌دیگر متفاوت است. به‌علاوه، مهم‏ترین شاخص‏های سنجش پایداری شهرها در کشورهای توسعه‌یافته شامل انرژی، منابع و رفاه اجتماعی، محیط مصنوعی، هوشمندسازی، و محیط زیست شناسایی شد؛ درحالی‌که شاخص‏های با ارجحیت بالا در کشورهای در حال توسعه شامل برنامه‏ریزی و توسعة جامعه، مدیریت منابع زیرساخت، حمل‌ونقل، امنیت و اقتصاد محلی، اشتغال، و مهم‏تر از همه دسترسی به آب سالم تعیین شد. همچنین، یافته‏های تحقیق حاضر حاکی از آن است که با بومی‏سازی سامانه‏ها و شاخص‏های مربوط به ارزیابی پایداری برای هر کشور یا منطقه یا استان می‏توان به ارزیابی دقیق‏تری دست یافت که کمک شایانی در جهت برنامه‏ریزی‏های آتی با هدف پیشبرد اهداف توسعة پایدار به شمار می‏رود.