فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از قرن نوزدهم برای درمان عقب‌افتادگی در کشورهای اسلامی و همچنین مقابله با استعمار  جریان اسلام‌گرا شکل گرفت. اندیشه‌پردازان اسلام‌گرا در قرن نوزدهم بیشتر از فضای سیاسی غرب پذیرفته و آزادی‌خواه و نواندیش بودند. با فروپاشی خلافت عثمانی، جهان اسلام با چالش هویتی و همچنین ضرورت مقابله با استعمار مواجه شد. اقتضای شرایط جدید قوت گرفتن غرب ستیزی بود و خلافت‌خواهی بود. اخوان‌المسلمین در این شرایط و در پاسخ به نیازهای روز مسلمانان متولد شد. با گذر زمان و تغییر شرایط  و تحولات گسترده در جهان اسلام، اندیشه سیاسی اخوان دچار تطور شد. در مسیر تطور نقش راشد الغنوشی بسیار برجسته است. راشد الغنوشی با برخورداری از ذهنی زایشگر و شناخت دقیق شرایط توانست تحولات عمیقی را در اندیشه سیاسی و اجتماعی اخوان صورت دهد. او توانست این جنبش را از ایستگاه خلافت‌خواهی به ایستگاه دموکراسی خواهی رهنمون سازد. چگونگی این تغییر و دگردیسی و مراحل مختلف آن موضع این پژوهش است. این پژوهش با روش تحقیق تاریخی-تطبیقی انجام شده که پس از گردآوری مطالب به شیوه کتابخانه­ای و اسنادی، به توصیف و تحلیل داده­ها پرداخته شده است. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده­ها نشان می­دهد که راشد الغنوشی برجسته‌ترین نماد تحولات گسترده در اندیشه اخوان‌المسلمین است که با حفظ اصول بنیادین اندیشه اخوان اما کوشیده است تا آن را با نیازهای امروزی تطبیق دهد. الغنوشی با ظرافت نوعی گذار از اندیشه خلافت‌خواهی به دموکراسی‌خواهی را مدیریت کرد.