امکان‌سنجی استفاده از انرژی تابشی خورشید با استفاده از سنجش از دور و الگوریتم سبال (مطالعة موردی: شهرستان ساوجبلاغ)

نویسندگان

1 رشتة جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 رشتة جغرافیای طبیعی، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22059/jtcp.2023.352157.670367
چکیده

خورشید، به منزلة منبع انرژی، سرآغاز حیات و منشأ همة انرژی‌های دیگر شناخته شده است. تابش جهانی خورشید یکی از سازه‌های بنیادین هر گسترة اقلیمی شمرده می‌شود. از این رو، شناخت ویژگی‌ها و نیز پیش‌بینی این سازه‌های اساسی تأثیر زیادی در برنامه‌ریزی‌های وابسته به انرژی دارد. استفاده از تصاویر ماهواره‏ای و مدل‌های سنجش از دور ابزاری مناسب و کم‌هزینه برای تخمین تابش خورشیدی در سال‌های اخیر بوده است. جهت انجام دادن این پژوهش، از تصاویر سال 2020 ماهوارة لندست 8 سنجندة OLI و سنجندة TIRS و الگوریتم سبال استفاده شد. از نرم‏افزارENVI  جهت تصحیحات هندسی، اتمسفری، و رادیومتریک تصاویر ماهواره‌ای و همچنین اجرای محاسبات مربوط به مدل سبال و از نرم‌افزار ArcGIS جهت ایجاد پایگاه داده، تحلیل‌های مکانی، عملیات کارتوگرافیکی، و در نهایت اجرای مدل استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد میانگین بیشترین تابش موج کوتاه ورودی به میزان 862 وات بر متر مربع در تاریخ 09/08/2020 و میانگین کمترین مقدار در تاریخ 28/10/2020 به میزان 368 وات بر متر مربع بوده است. این در حالی است که بیشترین مقدار تابش خالص در تاریخ 06/06/2020 به میزان 901 کیلومتر و کمترین مقدار در تاریخ 10/09/2020 به میزان 19 کیلومتر محاسبه شده است. تفاوت در مقدار تابش خالص رسیده به زمین در منطقة مورد مطالعه ناشی از تفاوت زاویة تابش خورشید و تعداد ساعات آفتابی در ماه‌های مختلف سال است. در نهایت می‌توان نتیجه گرفت تابش خورشیدی در منطقه در سال مورد بررسی پتانسیل لازم را برای اجرای طرح‏های فتوولتائیک خورشیدی دارد.