تحلیل گفتمان انتقادی شعر دفاع مقدّس برای کودکان از منظر رهیافت ون لیون (2008 م.)
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه پیام نو؛ قاین
2 دانشآموختة کارشناسیارشد زبانشناسی همگانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات؛ فارس
doi
چکیده
این تحقیق به بررسی مؤلّفههای گفتمانمدار موجود در اشعار دفاع مقدّس برای کودک و نوجوان پرداخته و سعی در بیان این مطلب دارد که تا چه حدّ و به چه منظور شاعران کودک در اشعار خویش از این مؤلّفهها استفاده کردهاند و با پوشیدگی سخن میگویند. همچنین این تحقیق به بررسی تغییر نگرش شاعران نسبت به مسئلة جنگ و چگونگی بازنمایی آن در شعر کودک پرداخته است.بر این اساس، 6 کتاب از 3 شاعر انتخاب و بررسی شد. تعداد ساختارهای گفتمانمدار موجود در اشعار با اندکی تعدیل بر اساس الگوی ون لیون (2008م.) مشخّص شد. در ادامه برای بررسی نگرش و مفهوم هویّت ملّی از الگوی پیشنهادی این تحقیق استفاده گردید. بر این اساس، مشخّص شد که در اشعار مخصوص کودک و نوجوان نیز از مؤلّفههای گفتمانمدار استفاده میشود و بسامد مؤلّفههای ادبی در آنها بیشتر است. شاعران برای انتقال مفهوم مثبتی از هویّت ملّی از مؤلّفههای ادبی بهره میجویند. همچنین شاعران کودک و نوجوان از سالهای اوّلیّه پس از جنگ تا دورة کنونی با روندی تغییرپذیر در نگرش، نسبت به این مسئله شعر سرودهاند. این تغییرپذیری در گفتمان و سبک اشعار مشهود است. در بُعد نگرش به جنگ و ارزشگذاری شاعران، روندی فراملّی و انسانشناسانه را دنبال کردهاند و این نگرش با توجّه به نسل آثار شاعران مورد بررسی در دهة دوم پس از جنگ بیشتر شده است. در شعر دفاع مقدّس، هویّت ملّی مسئلهای بسیار مهمّ است که به کرّات بروز میکند و شاعران آگاهانه یا ناخودآگاه به آن میپردازند. ادبیّات کودک و نوجوان حیطهای بسیار منعطف است که در صورت تحقیقات بیشتر روی آن در موارد لزوم قابل تعدیل و بازخوانی است.