نقش کیفیت محیطی بر دلبستگی به مکان در فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: میدان مرکزی شهر همدان)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 دانشیار، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
10.22059/jhgr.2020.287049.1007991چکیده
دلبستگی به مکان براساس تعامل شناختی، عاطفی، و عملکردی بین افراد، گروهها، و مکان کالبدی- اجتماعی طی زمان شکل میگیرد. این تحقیق با هدف بررسی تأثیر کیفیتهای محیطی در میزان دلبستگی به مکان در فضاهای شهری است. شاخصها و معیارهای مورد سنجش در ارتباط با میزان دلبستگی به مکان شامل مؤلفههای اجتماعی- معنایی، کالبدی- عملکردی، زمینهای- ساختاری، و ادراکی- احساسی است. میدان مرکزی شهر همدان با توجه به ویژگیهای فضایی- تاریخی آن بهعنوان نمونة موردی انتخاب شده است. روش تحقیق این پژوهش بهصورت تفسیری- تحلیلی و بهصورت کمی و کیفی است. در بخش کمی، تحلیلها بر اساس آزمون مدل معادلات ساختاری و ضریب ماتریسهای همبستگی برای بررسی ارتباط میان اجزای متغیرهای تحقیق بهره گرفته شد. بهمنظور تحلیل یافتهها در این بخش، از ابزار پرسشنامه استفاده شده است. حجم نمونه حدود 400 نفر بوده که از طریق فرمول کوکران انتخاب شده است. در بخش تحلیلهای کیفی از ابزار مشاهدة غیرمشارکتی، تحلیل نقشههای رفتاری، تصاویر و نقشهها استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد عوامل کالبدی، اجتماعی، و معنایی رابطة مستقیمی با دلبستگی به مکان در میدانهای شهری ایفا میکند. «احساس محصوریت مطلوب در فضای میدان»، «نقش میدان بهعنوان نشانة ادراکی در شهر»، « موقعیت و جانمایی میدان در پیوند با بافت اطراف»، و در نهایت، «تنوع کاربریهای موجود» مهمترین عوامل مؤثر در دلبستگی به میدانهای شهری است.
