منبع تعهد به ارزیابی آثار زیستمحیطی فرامرزی در پروژۀ گاپ ترکیه
نویسندگان
1 دکتری حقوق بینالملل دانشگاه قم
2 کارشناسی ارشد حقوق بینالملل دانشگاه قم
3 دانشیار دانشگاه قم
doi
10.22034/law.2021.12956چکیده
کشور ترکیه بهعنوان کشور بالادستی در حوضۀ رود دجله و فرات از سال 1936 طرحی به نام آناتولی جنوب شرقی (گاپ) را پایهریزی کرد که در ضمن آن از سال 1977 احداث سدها و نیروگاههای برقآبی متعددی را بر روی رودخانۀ دجله و فرات آغاز نمود. با توجه به اینکه اجرای این پروژه بر کشورهای اطراف یعنی عراق، سوریه و ایران آثار منفی زیستمحیطی، اجتماعی و اقتصادی متعددی برجای گذاشته و خواهد گذاشت و به اعتقاد کارشناسان، کشور ترکیه فرایند ارزیابی آثار زیستمحیطی این طرح را بهدرستی انجام نداده است، پرسش این است که آیا از دیدگاه حقوق بینالملل کشور ترکیه تعهدی الزامآور به ارزیابی آثار زیستمحیطی دارد؟ نتایج حاصل از این نوشتار بر اساس تحلیل اسناد و رویۀ قضایی بینالمللی مؤید آن است که امروزه تعهد به اجرای ارزیابی آثار زیستمحیطی در پروژههایی که پتانسیل ایجاد آسیب مهم فرامرزی دارند، بهعنوان یک تعهد عرفی الزامآور شناخته شده و برای همۀ کشورها لازمالرعایه است. به این ترتیب، کشور ترکیه نیز در احداث پروژۀ گاپ موظف به اجرای این تعهد بوده است که عدم رعایت آن برای این کشور مسئولیت بینالمللی بهدنبال خواهد داشت.
