ایهامتناسبهای پنهان در شعر حافظ
نویسندگان
1 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری دانشگاه علامه طباطبایی
doi
چکیده
اکثر پژوهشگرانی که درباره حافظ و شیوه شعری او سخن گفتهاند، ایهام و ایهامتناسب را خصیصه اصلی سبک وی دانستهاند. در شعر وی، کلمات در پیوند با یکدیگر و در شبکهای از تناسبات قرار دارند. اکثر شارحان دیوان وی کوشیدهاند تا جنبههایی از این تناسبات و زیباییها را به نمایش بگذراند. با این حال، بسیاری از ایهامهای وی از دید حافظپژوهان پنهان ماندهاند. در همین راستا، در این مقاله به بررسی برخی از ایهامتناسبهای نهفته در شعر وی ـ که اغلب از دید محقّقان پنهان ماندهاند ـ پرداختهایم. بدین منظور، ابتدا سیر تحوّل ایهام و ایهامتناسب را به طور فشرده در کتب بلاغی فارسی بررسی کردهایم و پس از آن، ابیات مورد نظر را که به نوعی ایهامتناسب یا دیگر انواع ایهام در آنها به کار رفته، مطرح ساختهایم. در این بررسی، سعی بر آن بوده است که واژههای مورد نظر را در فرهنگهای معتبر پیگیری کنیم و پس از آن، با ذکر شواهدی از متون نظم و نثر، به تشریح آنها در بیت مورد نظر حافظ بپردازیم.
