آسیب‎پذیری نواحی شهری در برابر خطر وقوع زلزله بر ‌اساس‌ مدل IHWP (مطالعة موردی: نواحی منطقة 6 کلان‌شهر اهواز)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استاد رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22059/jtcp.2022.335903.670284
چکیده

بلایای اتفاق‌افتاده در سالیان اخیر بیانگر این موضوع است که جوامع و افراد به صورت فزاینده‌ای آسیب‎پذیرتر شده و ریسک‎ها نیز افزایش یافته‎اند. با این ‌حال، کاهش ریسک و آسیب‎پذیری اغلب تا بعد از وقوع سوانح نادیده انگاشته می‎شوند. در پژوهش حاضر، که به شیوة توصیفی‌‌ـ تحلیلی به انجام رسیده، سعی شده نمای آسیب‎پذیری نواحی منطقة 6 کلان‎شهر اهواز، در زمان وقوع زلزلة احتمالی، پیش‌بینی و بر اساس هدف اصلی این پژوهش بررسی شود. داده‎های نظری پژوهش به روش کتابخانه‎ای جمع‎آوری شده و پس از استخراج شاخص‎ها تحلیل مکانی هر شاخص‎ با استفاده از مدل دلفی فازی و مدل آسیب‎پذیری IHWP و تحلیل‎های نرم‎افزار GIS به دست آمد. تحلیل یافته‌ها نشان داد با احتساب اولویت‌های اول و دوم مدیریت بحران 03/15 درصد از کل کاربری‎های منطقة مورد مطالعه به‌شدت آسیب‌پذیر است؛ بدین معنی که در صورت وقوع زلزله‌ای شدید در منطقه آسیب‌پذیر خواهد بود. در این تحقیق به این نتیجه دست‌ یافتیم که ویژگی‌های کالبدی ساختمان به‌ اندازة عواملی مانند کاربری زمین، تراکم جمعیت، و زمان وقوع زلزله اهمیت دارد که در میزان آسیب‌پذیری و فعالیت‌های امداد و نجات نقش مؤثری دارد.