مطالعه جنبههای روانشناختی ـ جامعهشناختی کاربری فیسبوک بین کاربران ایرانی و عوامل تأثیرگذار بر آنها
نویسندگان
1 دکترای علوم ارتباطات اجتماعی دانشگاه تهران
doi
10.22083/jccs.2019.101694.2277چکیده
سایتهای شبکۀ اجتماعی در دو دهه اخیر جایگاه ویژهای بین کاربران پیدا کردهاند و در این بین سایت فیسبوک محبوبترین شبکۀ اجتماعی مورد استفاده بوده است. این سایت در ایران نیز کاربران زیادی دارد و به همین دلیل تحقیق درباره جوانب مختلف آن ضرورت دارد. این مقاله به مطالعه عوامل مؤثر بر جنبههای روانشناختی ـ جامعهشناختی کاربری فیسبوک میپردازد. ما برای شناخت این جنبهها، نظریه استفاده و خشنودی و نمایش را مثلثبندی کردهایم و از این طریق پنج جنبه اصلی روانشناختی ـ جامعهشناختی کاربری فیسبوک را شناسایی کردهایم که عبارتند از: جنبه جبرانی کاربری فیسبوک، بازنمایی خود، فرایند جامعهپذیری، اعتیاد به فیسبوک و هویت مجازی. برای مطالعه عوامل مؤثر بر این جنبهها، سه دسته متغیرهای جمعیتشناختی، ویژگیهای روانشناسانه و میزان حضور در فیسبوک در نظر گرفته شد و با استفاده از روش پیمایش آنلاین، تحقیق اجرا شد. پرسشنامه به مدت 3 ماه در دسترس بود و 354 پاسخنامه در این مدت گردآوری شد. سپس همبستگی بین متغیرهای مختلف و وجود تأثیر علی بین متغیرهای همبسته با استفاده از نرمافزار اسپیاساس تحلیل و در نهایت مدل علی تحقیق با استفاده از نرمافزار آموس ارائه شد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که تمام عوامل روانشناسانه فرد با تمام جنبههای روانشناختی ـ جامعهشناختی کاربری فیسبوک بین کاربران ایرانی همبستگی دارد؛ اما تمام این همبستگیها علّی نیست. نتایج همچنین نشان داد که از بین عوامل روانشناسانه، روان رنجوری و خطرپذیری قدرت تبیینکنندگی بیشتری دارند، در حالیکه خودشیفتگی بر هیچیک از جنبههای کاربری تأثیر علّی ندارد.
