سبکشناسی زبانی رمان آن مادیان سُرخیال نوشتة محمود دولتآبادی
نویسندگان
1 استاد زبان و ادبیّات عربی دانشگاه رازی کرمانشاه
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات عربی، دانشگاه رازی، کرمانشاه
3 دانشیار زبان و ادبیّات عربی دانشگاه رازی، کرمانشاه
doi
چکیده
رمان تاریخی و کوتاه «آن مادیان سُرخیال» اثر محمود دولتآبادی، بُرشی از زندگی امرؤالقیس، شاعر عاشقانهسرای دوران جاهلی و شرح ماجرای یک خونخواهی قبیلهای ـ عاطفی است. نویسنده در قالب این رمان، یک شِبه افسانة تاریخی را با دنیای امروز پیوند داده است. از جنبة زبان روایت، این رمان با مایه داشتن از نثرهای کلاسیک، از دیگر رمانهای دولتآبادی متمایز شده است. زبان انتخابی او در این رمان، کاملاً با فضا و عصر دور افتاده و تاریک داستان (عصر جاهلی عرب) هماهنگ است. باستانگرایی و بروز مایههای نثر مرسل و نثر بینابین (در دو حوزة واژگانی و نحوی)، کوتاهی جملهها، تأثیرپذیری واژگانی و تعبیری از زبان و ادب عربی، ترادف و تضادّ، تکرار (واژه، جمله، مضمون)، وجود مکرّر خطّ تیره (در نقش توصیف، بدل و ...)، استفاده از آهنگ و وزن شعری، ترکیب و واژهسازیهای ابتکاری، کلمات گویشی و عامیانه، بهرهگیری از ادبیّات کهن و نو فارسی، فضاسازیهای جدید با استفاده از تجربههای سینمایی و تئاتری نویسنده، تلفیق فضای کهنه و نو (زمان روایت)، گفتگو با اشیاء و حیوانات و نیز سهوهای نگارشی از مهمترین ویژگیهای سبکی و زبانی در بطن این رمان کهنگرا و نزدیک به شعر هستند. دولتآبادی با استفاده از عناصری از واقعیّت و خیال و خروج هنری از زبان معیار، به شیوة نویسندگانی همچون ابوالفضل بیهقی، ابوعلی بلعمی و برخی نویسندگان معاصر، اثری نو ـ کهن در عرصة رمان فارسی معاصر پدید آورده است. این پژوهش با روش توصیفی و کمّی، ویژگیهای رمان مذکور در حوزة زبان روایی داستان را بررسی و تحلیلی کوتاه از هر بخش ارائه کرده است.